İkinci temanın bu son haftasında, ortaokulumuzda (اَلْمَدْرَسَةُ الْمُتَوَسِّطَةُ) yer alan eğitim ve idare bölümlerini, okul çalışanlarını ve dersliklerimizde kullandığımız eşyaları Arapça olarak tanıyoruz. Ayrıca sıra sayılarını ve yer-yön zarflarını kullanarak okul birimlerinin hangi katta ve neyin sağında ya da solunda bulunduğunu anlatıyor; kapsamlı değerlendirme uygulamalarıyla öğrendiklerimizi pekiştiriyoruz.
Okulun Bölümleri (أَقْسَامُ الْمَدْرَسَةِ) ve Okul Çalışanları
Öğrenim gördüğümüz ortaokul (اَلْمَدْرَسَةُ الْمُتَوَسِّطَةُ) farklı birimlerden oluşur. Ders işlediğimiz sınıf/derslik (صَفٌّ), araştırma yaptığımız kütüphane (مَكْتَبَةٌ), deney yaptığımız laboratuvar (مُخْتَبَرٌ) ve ibadet edilen mescit (مَسْجِدٌ) okulun temel eğitim ve uygulama alanlarıdır.
Okulun idari ve sosyal bölümleri arasında müdür odası (غُرْفَةُ الْمُدِيرِ), öğretmenler odası (غُرْفَةُ الْمُعَلِّمِينَ), teneffüste alışveriş yapılan kantin (مَقْصِفٌ) ve törenlerin yapıldığı okul bahçesi (فِنَاءُ الْمَدْرَسَةِ) yer alır.
Okuldaki başlıca kişiler ve çalışanlar ise şunlardır: Okulu yöneten müdür (مُدِيرٌ / kadın: مُدِيرَةٌ), ders anlatan öğretmen (مُعَلِّمٌ / kadın: مُعَلِّمَةٌ), eğitim gören öğrenci (طَالِبٌ / kız: طَالِبَةٌ), kantinde satış yapan satıcı/görevli (بَائِعٌ) ve memur/hizmetli (مُوَظَّفٌ). İlim öğrenmenin önemini vurgulayan «Rütbetü'l-ilmi a'le'r-rüteb» (رُتْبَةُ الْعِلْمِ أَعْلَى الرُّتَبِ — İlim rütbesi rütbelerin en yücesidir) vecizesi okul kültürümüzün rehberidir.
Okul Eşyaları, Sıra Sayıları ve Yer-Yön Zarfları
Dersliklerimizde ve okul birimlerinde kullandığımız başlıca eşyalar şunlardır: Akıllı tahta (سَبُّورَةٌ ذَكِيَّةٌ), öğrenci sırası (مَقْعَدٌ), harita (خَرِيطَةٌ), bilgisayar (حَاسُوبٌ), duvar saati (سَاعَةٌ) ve kitaplık (مَكْتَبَةٌ).
Okuldaki sınıfların düzeyini ve katları (اَلطَّابِقُ) belirtmek için 1'den 10'a kadar sıra sayıları kullanılır: اَلْأَوَّلُ (birinci), اَلثَّانِي (ikinci), اَلثَّالِثُ (üçüncü), اَلرَّابِعُ (dördüncü), اَلْخَامِسُ (beşinci), اَلسَّادِسُ (altıncı), اَلسَّابِعُ (yedinci), اَلثَّامِنُ (sekizinci), اَلتَّاسِعُ (dokuzuncu) ve اَلْعَاشِرُ (onuncu). Örneğin «Ben altıncı sınıfta öğrenciyim» demek için أَنَا طَالِبٌ فِي الصَّفِّ السَّادِسِ (kız öğrenci için: أَنَا طَالِبَةٌ فِي الصَّفِّ السَّادِسِ) cümlesi kurulur.
Okul bölümlerinin veya eşyaların konumunu tarif ederken yer-yön zarfları kullanılır: Sağında (يَمِينَ), solunda (يَسَارَ), önünde (أَمَامَ), arkasında (خَلْفَ), üstünde (فَوْقَ) ve altında (تَحْتَ). Örneğin الْمُخْتَبَرُ يَمِينَ الْمَكْتَبَةِ فِي الطَّابِقِ الثَّانِي cümlesi «Laboratuvar, ikinci katta kütüphanenin sağındadır» anlamına gelir.
2. Ünite Değerlendirme Uygulamaları ve Diyalog Kalıpları
Bir mekânda veya yönde ne bulunduğunu sormak için «Mâzâ yûcedü / tûcedü fî ...?» (مَاذَا يُوجَدُ / تُوجَدُ فِي ...؟ — ... içinde ne bulunur?) ya da «Mâzâ yûcedü yemîne / yesâra ...?» (مَاذَا يُوجَدُ يَمِينَ / يَسَارَ ...؟ — ... sağında/solunda ne var?) kalıbı kullanılır. Örneğin «مَاذَا يُوجَدُ يَمِينَ غُرْفَةِ الْمُدِيرِ؟» sorusuna «يُوجَدُ يَمِينَ غُرْفَةِ الْمُدِيرِ غُرْفَةُ الْمُعَلِّمِينَ.» (Müdür odasının sağında öğretmenler odası vardır) diye cevap verilir.
Bir bölümün veya eşyanın yerini sormak için ise «Eyne yûcedü / tûcedü ...?» (أَيْنَ يُوجَدُ / تُوجَدُ ...؟ — ... nerede bulunur?) soru kalıbı kullanılır: «أَيْنَ يُوجَدُ الْمَقْصِفُ؟» (Kantin nerededir?) ➔ «يُوجَدُ الْمَقْصِفُ فِي الطَّابِقِ الْأَوَّلِ أَمَامَ فِنَاءِ الْمَدْرَسَةِ.» (Kantin birinci katta, okul bahçesinin önündedir).
İkinci tema boyunca hem evimizin bölümlerini (غُرْفَةُ الْجُلُوسِ، غُرْفَةُ النَّوْمِ، الْمَطْبَخُ) ve ev eşyalarını (أَرِيكَةٌ، سَرِيرٌ، ثَلَّاجَةٌ) hem de okulumuzun birimlerini (مَكْتَبَةٌ، مُخْتَبَرٌ، مَقْصِفٌ) ve sınıf eşyalarını (سَبُّورَةٌ ذَكِيَّةٌ، مَقْعَدٌ، خَرِيطَةٌ) yer-yön zarfları ve muzâri fiillerle birlikte kullanmayı öğrendik. Diyaloglarda takdir ve onay bildirmek için «Mümtez!» (مُمْتَاز — Mükemmel!) ve «Tab'an!» (طَبْعًا — Tabii ki / Elbette!) sosyal ifadelerinden yararlanırız.
Örnekler
Örnek 1Aşağıdaki Arapça okul bölümlerinin ve çalışanlarının Türkçe anlamlarını yazınız: «مُخْتَبَرٌ — مَقْصِفٌ — فِنَاءُ الْمَدْرَسَةِ — غُرْفَةُ الْمُدِيرِ — مُعَلِّمٌ».
Cevabı göster
مُخْتَبَرٌ (muhtebirun): Laboratuvar; مَقْصِفٌ (maksifun): Kantin; فِنَاءُ الْمَدْرَسَةِ (finâü'l-medreseti): Okul bahçesi; غُرْفَةُ الْمُدِيرِ (ğurfetü'l-müdîri): Müdür odası; مُعَلِّمٌ (muallimün): Erkek öğretmen.
Örnek 2Sınıfta bulunan «خَرِيطَةٌ — مَقْعَدٌ — سَبُّورَةٌ ذَكِيَّةٌ — حَاسُوبٌ — سَاعَةٌ» eşyalarının Türkçe karşılıklarını belirtiniz.
Cevabı göster
خَرِيطَةٌ: Harita; مَقْعَدٌ: Öğrenci sırası; سَبُّورَةٌ ذَكِيَّةٌ: Akıllı tahta; حَاسُوبٌ: Bilgisayar; سَاعَةٌ: Saat.
Örnek 3«أَيْنَ تُوجَدُ الْمَكْتَبَةُ؟» (Kütüphane nerede bulunur?) sorusuna «İkinci katta, laboratuvarın solunda bulunur» anlamında Arapça cevap veriniz.
Cevabı göster
تُوجَدُ الْمَكْتَبَةُ فِي الطَّابِقِ الثَّانِي يَسَارَ الْمُخْتَبَرِ.
Örnek 4«أَنَا طَالِبٌ فِي الصَّفِّ السَّادِسِ فِي الْمَدْرَسَةِ الْمُتَوَسِّطَةِ.» cümlesini Türkçeye çeviriniz.
Cevabı göster
«Ben ortaokulda altıncı sınıfta bir öğrenciyim.»
Örnek 5Yer-yön zarflarından «يَمِينَ — أَمَامَ — فَوْقَ» kelimelerinin Türkçe anlamlarını ve Arapça zıt anlamlılarını yazınız.
Cevabı göster
يَمِينَ (sağında) ➔ zıddı: يَسَارَ (solunda); أَمَامَ (önünde) ➔ zıddı: خَلْفَ (arkasında); فَوْقَ (üstünde) ➔ zıddı: تَحْتَ (altında).
Örnek 6«مَاذَا يُوجَدُ فِي الصَّفِّ؟» (Sınıfta ne vardır?) sorusuna en az üç sınıf eşyası içeren Arapça bir cümleyle cevap veriniz.
Cevabı göster
يُوجَدُ فِي الصَّفِّ مَقْعَدٌ وَحَاسُوبٌ وَسَبُّورَةٌ ذَكِيَّةٌ وَخَرِيطَةٌ. (Sınıfta sıra, bilgisayar, akıllı tahta ve harita vardır.)
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Öğrencilerin fen bilimleri dersinde deney yaptıkları okul bölümü Arapçada aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
مُخْتَبَرٌ (muhtebirun) «laboratuvar» demektir; مَقْصِفٌ kantin, مَسْجِدٌ mescit, فِنَاءٌ ise bahçe/avlu anlamına gelir.
2«تُوجَدُ السَّبُّورَةُ الذَّكِيَّةُ أَمَامَ الْمَقَاعِدِ فِي الصَّفِّ.» cümlesinin doğru Türkçe çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?
السَّبُّورَةُ الذَّكِيَّةُ «akıllı tahta», أَمَامَ الْمَقَاعِدِ «sıraların önünde», فِي الصَّفِّ ise «sınıfta» demektir.
3«أَنَا طَالِبَةٌ فِي الصَّفِّ السَّادِسِ.» diyen bir kız öğrenci kaçıncı sınıfta okumaktadır?
اَلسَّادِسُ sıra sayısı «altıncı (6.)» anlamına gelir.
4Aşağıdaki Arapça kelime ve Türkçe anlam eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
مَقْصِفٌ «kantin» demektir; «öğretmenler odası» Arapçada غُرْفَةُ الْمُعَلِّمِينَ şeklinde ifade edilir.
5Okulun bölümleri, eşyaları ve dil yapılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerin Doğru (D) ya da Yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Arapçada «مَكْتَبَةٌ» kelimesi hem kütüphane hem de kitaplık anlamında kullanılır.
- «يَمِينَ» zarfı «solunda», «يَسَارَ» zarfı ise «sağında» anlamına gelir.
- «فِنَاءُ الْمَدْرَسَةِ» tamlaması «okul bahçesi» demektir.
- Bulunan eşya müennes (dişil) olduğunda «vardır/bulunur» anlamında «تُوجَدُ» fiili kullanılır.
- «اَلطَّابِقُ الثَّالِثُ» ifadesi «ikinci kat» anlamına gelir.
- Arapçada «مَكْتَبَةٌ» kelimesi hem kütüphane hem de kitaplık anlamında kullanılır.
6Aşağıdaki Arapça okul kavramlarını Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun Arapça kavramlarla tamamlayınız.
- Öğrencilerin ders esnasında üzerine oturdukları sıraya Arapçada denir.
- Bir eşyanın başka bir nesnenin «önünde» olduğunu belirtmek için yer zarfı kullanılır.
- «İlim rütbesi rütbelerin en yücesidir» vecizesinde «ilim» kelimesinin Arapça karşılığı sözcüğüdür.
- Diyaloglarda «Mükemmel / Harika!» anlamında takdir bildirmek için ifadesi söylenir.
- Okulu yöneten kişiye (okul müdürüne) Arapçada adı verilir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Okulunuza yeni gelen bir arkadaşınıza 6. sınıf dersliğinin, kütüphanenin ve kantinin yerini sıra sayılarını (اَلْأَوَّل، اَلثَّانِي) ve yer-yön zarflarını (يَمِينَ، يَسَارَ، أَمَامَ) kullanarak 3 adımda nasıl tarif edeceğinizi açıklayınız.
1. ipucu: Birinci adım: Kantinin birinci katta (الطَّابِقُ الْأَوَّلُ) okul bahçesinin önünde olduğunu belirtiniz.
2. ipucu: İkinci adım: Kütüphanenin (الْمَكْتَبَةُ) müdür odasının sağında yer aldığını ifade ediniz.
3. ipucu: Üçüncü adım: Altıncı sınıfın (الصَّفُّ السَّادِسُ) ikinci katta laboratuvarın solunda bulunduğunu yazınız.
Cevap: 1. Kantinin yeri: يُوجَدُ الْمَقْصِفُ فِي الطَّابِقِ الْأَوَّلِ أَمَامَ فِنَاءِ الْمَدْرَسَةِ. (Kantin birinci katta, okul bahçesinin önünde bulunur.) 2. Kütüphanenin yeri: تُوجَدُ الْمَكْتَبَةُ فِي الطَّابِقِ الْأَوَّلِ يَمِينَ غُرْفَةِ الْمُدِيرِ. (Kütüphane birinci katta, müdür odasının sağında bulunur.) 3. Altıncı sınıfın yeri: يُوجَدُ الصَّفُّ السَّادِسُ فِي الطَّابِقِ الثَّانِي يَسَارَ الْمُخْتَبَرِ. (Altıncı sınıf ikinci katta, laboratuvarın solunda bulunur.)
Kısaca
- Okulun Bölümleri (أَقْسَامُ الْمَدْرَسَةِ): صَفٌّ (sınıf), مَكْتَبَةٌ (kütüphane), مُخْتَبَرٌ (laboratuvar), مَقْصِفٌ (kantin), مَسْجِدٌ (mescit), فِنَاءُ الْمَدْرَسَةِ (okul bahçesi), غُرْفَةُ الْمُدِيرِ (müdür odası) ve غُرْفَةُ الْمُعَلِّمِينَ (öğretmenler odası) okulun ana birimleridir.
- Okul Çalışanları ve Eşyalar: Okulda مُدِيرٌ (müdür), مُعَلِّمٌ (öğretmen), طَالِبٌ (öğrenci) ve مُوَظَّفٌ (görevli) bulunur; sınıfta ise سَبُّورَةٌ ذَكِيَّةٌ (akıllı tahta), مَقْعَدٌ (sıra), خَرِيطَةٌ (harita), حَاسُوبٌ (bilgisayar) ve سَاعَةٌ (saat) yer alır.
- Sıra Sayıları (1–10): Katları (اَلطَّابِقُ) ve sınıf düzeyini belirtirken اَلْأَوَّلُ (1.), اَلثَّانِي (2.), اَلثَّالِثُ (3.), اَلرَّابِعُ (4.), اَلْخَامِسُ (5.) ve اَلسَّادِسُ (6.) sıra sayıları kullanılır (أَنَا طَالِبٌ فِي الصَّفِّ السَّادِسِ).
- Yer-Yön Zarfları ve Soru Kalıpları: Birimlerin konumunu يَمِينَ (sağında), يَسَارَ (solunda), أَمَامَ (önünde), خَلْفَ (arkasında), فَوْقَ (üstünde) ve تَحْتَ (altında) zarflarıyla; مَاذَا يُوجَدُ فِي ...؟ ve أَيْنَ يُوجَدُ ...؟ sorularıyla ifade ederiz.
- Sosyal İfadeler ve Veciz Söz: İletişimde مُمْتَاز (Mükemmel!) ve طَبْعًا (Tabii ki!) ifadeleri kullanılır; رُتْبَةُ الْعِلْمِ أَعْلَى الرُّتَبِ (İlim rütbesi rütbelerin en yücesidir) sözü ilmin değerini vurgular.