İçeriğe geç

6. sınıf · Arapça · 7. hafta (26-30 Ekim 2026)

Harf-i Tarif (Şemsî ve Kamerî Harfler) ile Akraba ve Meslek Diyalogları (1. Ünite Değerlendirmesi)

1. Ünite: Akrabalarım teması · Konu özeti

EtkinliklerHarf ve kelime çalış
Bu hafta

1. Ünitemiz olan Akrabalarım (أَقْرِبَائِي) ünitesinin bu son haftasında, Arapçada isimleri belirli hâle getiren Harf-i Tarif (الـ / el-) takısının Şemsî ve Kamerî harflerle okunuş kuralını öğreniyor ve ünite boyunca öğrendiğimiz akraba, meslek ve çalışma yeri kelimelerini diyaloglar içinde birleştirerek genel tekrarımızı tamamlıyoruz.

1. Harf-i Tarif (الـ / el-) ile Kamerî ve Şemsî Harfler

Arapçada yalın bir ismin başına الـ (el-) belirlilik takısı (harf-i tarif) geldiğinde iki önemli değişiklik gerçekleşir: 1. Kelimenin sonundaki tenvin (-ün, -in, -en) düşer ve yerine tek hareke (-ü, -i, -e) gelir: • مُعَلِّمٌ (muallimün — bir öğretmen) -> اَلْمُعَلِّمُ (el-muallimü — öğretmen) • طَبِيبٌ (tabîbün — bir doktor) -> اَلطَّبِيبُ (et-tabîbü — doktor) 2. Arap alfabesindeki 28 harf, el- takısının okunuşuna göre Kamerî (14 harf) ve Şemsî (14 harf) olmak üzere ikiye ayrılır:

• Kamerî Harfler (Ay Harfleri): el- takısından sonra Kamerî bir harf gelirse Lam (ل) harfinin üzerine cezim konur ve “el-” sesi açıkça okunur: - الْأَبُ (el-Ebü — Baba), الْأُمُّ (el-Ümmü — Anne), الْجَدُّ (el-Ceddü — Dede), الْعَمُّ (el-Ammü — Amca), الْخَالُ (el-Hâlü — Dayı), الْمُهَنْدِسُ (el-Mühendisü — Mühendis), الْفَلَّاحُ (el-Fellâhu — Çiftçi). • Şemsî Harfler (Güneş Harfleri): el- takısından sonra Şemsî bir harf gelirse Lam (ل) harfi yazılır ama hiç okunmaz; kelimenin ilk harfi şeddeli (çift sesli) okunur: - الطَّبِيبُ (et-Tabîbü — Doktor), التَّاجِرُ (et-Tâciru — Tüccar), الشُّرْطِيُّ (eş-Şurtiyyü — Polis), السَّائِقُ (es-Sâiku — Şoför), النَّجَّارُ (en-Neccâru — Marangoz).

HARF-İ TARİF (الـ / el-) İLE AKRABA VE MESLEK DİYALOGLARI1. HARF-İ TARİF (el-) VE OKUNUŞ KURALLARIHarf-i Tarif (الـ / el-) Ne İşe Yarar?İsmin başına gelir, belirli yapar; sondaki tenvin (-ün) düşer (-ü olur).Kamerî Harfler (Ay Harfleri — 14 Harf)"el-" takısındaki Lam (ل) cezimli olarak AÇIKÇA OKUNUR.Kamerî Örnekler (Akraba ve Meslek)el-Ebü (الْأَبُ), el-Ammü (الْعَمُّ), el-Muallimü (الْمُعَلِّمُ).Şemsî Harfler (Güneş Harfleri — 14 Harf)"el-" takısındaki Lam OKUNMAZ; ilk harf ŞEDDELİ okunur!Şemsî Örnekler (Meslekler)et-Tabîbü (الطَّبِيبُ), et-Tâciru (التَّاجِرُ), eş-Şurtiyyü (الشُّرْطِيُّ).2. AKRABALARIM VE MESLEKLERİ DİYALOGLARIمَنْ هٰذَا؟ / مَنْ هٰذِهِ؟ (Men hâzâ? / Men hâzihî?)Bu kimdir? (Erkek için Hâzâ / Kadın için Hâzihî)هٰذَا عَمِّي. هُوَ مُهَنْدِسٌ. (Hâzâ ammî. Hüve mühendisün.)Bu benim amcamdır. O bir mühendistir.هٰذِهِ خَالَتِي. هِيَ طَبِيبَةٌ. (Hâzihî hâletî. Hiye tabîbetün.)Bu benim teyzemdir. O bir (kadın) doktordur.مَا مِهْنَةُ خَالِكَ؟ (Mâ mihnetü hâlike?)Senin dayının mesleği nedir? -> Hâlî muallimün.أَيْنَ يَعْمَلُ؟ (Eyne ya’melü?)Nerede çalışıyor? -> Fî’l-medreseti (Okulda) / Fî’l-müsteşfâ.MÜZEKKER - MÜENNES UYUMU: Erkek akraba için "Hâzâ - Hüve - tabîbün"; Kadın akraba için "Hâzihî - Hiye - tabîbetün (ـة)"!ammî (amcam) - ammetî (halam) | hâlî (dayım) - hâletî (teyzem) | ceddî (dedem) - ceddetî (ninem).

2. Akrabalarım ve Meslekleri: Diyaloglar ve 1. Ünite Özeti

Akrabalarımızı ve onların mesleklerini tanıtırken kullandığımız temel soru ve cevap kalıpları şunlardır: • Kimdir Sorusu: مَنْ هٰذَا؟ (Men hâzâ? — Bu kimdir? [Erkek]) / مَنْ هٰذِهِ؟ (Men hâzihî? — Bu kimdir? [Kadın]) - Cevap (Erkek): هٰذَا عَمِّي. هُوَ مُهَنْدِسٌ. (Hâzâ ammî. Hüve mühendisün. — Bu benim amcamdır. O bir mühendistir.) - Cevap (Kadın): هٰذِهِ عَمَّتِي. هِيَ مُعَلِّمَةٌ. (Hâzihî ammetî. Hiye muallimetün. — Bu benim halamdır. O bir öğretmendir.)

• Meslek Sorusu: مَا مِهْنَةُ خَالِكَ؟ (Mâ mihnetü hâlike? — Senin dayının mesleği nedir?) - Cevap: خَالِي طَبِيبٌ فِي الْمُسْتَشْفَى. (Hâlî tabîbün fî’l-müsteşfâ. — Dayım hastanede bir doktordur.) • Çalışma Yeri Sorusu: أَيْنَ تَعْمَلُ خَالَتُكَ؟ (Eyne ta’melü hâletüke? — Senin teyzen nerede çalışıyor?) - Cevap: هِيَ تَعْمَلُ فِي الْمَدْرَسَةِ. (Hiye ta’melü fî’l-medreseti. — O, okulda çalışıyor.)

Örnekler

  1. Örnek 1'muallimün' (مُعَلِّمٌ) ve 'tabîbün' (طَبِيبٌ) kelimelerinin başına 'el-' (الـ) belirlilik takısı geldiğinde okunuşları nasıl değişir? Açıklayınız.

    Cevabı göster

    Her iki kelimenin de sonundaki tenvin (-ün) düşerek tek ötreye (-ü) dönüşür. 'Muallimün' kelimesinin ilk harfi olan Mim (م) Kamerî harf olduğu için Lam okunur ve el-muallimü denir. 'Tabîbün' kelimesinin ilk harfi olan Tı (ط) ise Şemsî harf olduğu için Lam okunmaz, Tı harfi şeddelenir ve et-tabîbü şeklinde okunur.

  2. Örnek 2'Hâzâ hâlî. Hüve tabîbün.' cümlesini 'teyzem' (hâletî) için müennes (dişil) biçime dönüştürerek yeniden yazınız.

    Cevabı göster

    'Hâzâ' işaret zamiri Hâzihî, 'hâlî' (dayım) kelimesi hâletî (teyzem), 'Hüve' zamiri Hiye ve 'tabîbün' kelimesi de sonuna yuvarlak te (ة) alarak tabîbetün olur: “Hâzihî hâletî. Hiye tabîbetün.” (Bu benim teyzemdir. O bir kadın doktordur.)

  3. Örnek 3'Ammî fellâhun. Hüve ya’melü fî’l-mezraati.' cümlesinin Türkçe anlamı nedir?

    Cevabı göster

    Ammî (Amcam) fellâhun (bir çiftçidir). Hüve ya’melü (O çalışıyor) fî’l-mezraati (çiftlikte / tarlada). Cümlenin tam anlamı: “Amcam bir çiftçidir. O, çiftlikte çalışıyor.”

Etkinlikler

Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.

  1. 1Aşağıdaki meslek kelimelerinden hangisinin ilk harfi 'Şemsî harf' olduğu için başındaki 'el-' (الـ) takısının Lam harfi okunmaz ve ilk harf şeddelenir?

  2. 2'Hâzihî ammetî. Hiye ___.' (Bu benim halamdır. O bir kadın öğretmendir.) cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  3. 3'Mâ mihnetü hâlike?' (مَا مِهْنَةُ خَالِكَ؟) sorusunun Türkçe anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

  4. 4Aşağıdaki kelimelerden hangisinin başındaki harf 'Kamerî harf' olduğu için 'el-' (الـ) takısındaki Lam (ل) harfi cezimli olarak açıkça okunur?

  5. 5'Hâzâ ammî. ___ mühendisün.' cümlesinde boş bırakılan yere gelmesi gereken zamir aşağıdakilerden hangisidir?

  6. 6Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.

    • Bir ismin başına 'el-' (الـ) belirlilik takısı geldiğinde kelimenin sonundaki tenvin (-ün) düşer ve tek hareke (-ü) kalır.
    • 'el-Ammü' (الْعَمُّ — Amca) kelimesindeki Ayn (ع) harfi Kamerî bir harftir.
    • 'eş-Şurtiyyü' (الشُّرْطِيُّ — Polis) kelimesindeki Şın (ش) harfi Kamerî bir harftir.
    • 'Hâletî' (خَالَتِي) kelimesi 'benim teyzem' anlamına gelir ve müennes bir kelimedir.
    • 'Tabîbün' (doktor) olan bir kişinin çalıştığı kurum Arapçada 'el-müsteşfâ' (hastane) kelimesiyle ifade edilir.

  7. 7Aşağıdaki Arapça ifade ve kavramları Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.

    Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.

  8. 8Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.

    1. Başına 'el-' takısı geldiğinde Lam harfinin okunmayıp ilk harfin şeddelendiği harflere harfler denir.
    2. Başına 'el-' takısı geldiğinde Lam harfinin cezimli olarak açıkça okunduğu harflere harfler denir.
    3. Hâzihî ammetî. tabîbetün (O bir kadın doktordur).
    4. Hâzâ hâlî. muallimün (O bir erkek öğretmendir).
    5. Bir kimsenin mesleğini sormak için 'Mâ ?' (Mesleğin nedir?) soru kalıbı kullanılır.

  9. 9Arapçada Şemsî ve Kamerî harfler arasındaki okunuş farkını birer meslek örneği vererek açıklayınız ve amcanızın mühendis olduğunu söyleyen iki cümlelik Arapça ifadeyi yazınız.

Kısaca

  • Harf-i Tarif (الـ / el-): İsimlerin başına gelerek onları belirli (marife) yapar. Başına el- gelen kelimenin sonundaki tenvin (-ün) düşer, tek hareke (-ü) kalır: tabîbün -> et-tabîbü.
  • Kamerî Harfler (14 Harf): Kelimenin ilk harfi Kamerî ise el- takısındaki Lam (ل) harfi cezimli olarak açıkça okunur: el-Ebü (Baba), el-Ammü (Amca), el-Muallimü (Öğretmen).
  • Şemsî Harfler (14 Harf): Kelimenin ilk harfi Şemsî ise el- takısındaki Lam (ل) harfi okunmaz, ilk harf şeddeli okunur: et-Tabîbü (Doktor), et-Tâciru (Tüccar), eş-Şurtiyyü (Polis).
  • Meslek ve Çalışma Yeri Soruları: “Mâ mihnetü...?” (...nın mesleği nedir?) ve “Eyne ya’melü / ta’melü?” (O nerede çalışıyor?).
  • Cinsiyet (Müzekker-Müennes) Uyumu: Erkek akraba için Hâzâ + Hüve + müzekker meslek (*Hâzâ ammî, hüve mühendisün*); kadın akraba için Hâzihî + Hiye + müennes meslek (-tün) (*Hâzihî ammetî, hiye mühendisetün*).

Bu dersin öteki kaynakları