Evim ve Ailem temasının bu ilk dersinde, yuvamızın bölümlerini (odaları, mutfağı, banyoyu, bahçeyi) ve bu bölümlerde kullandığımız temel ev eşyalarını Arapça karşılıklarıyla öğreniyoruz. Eşyaların ve mekânların nerede bulunduğunu sormak için «أَيْنَ...؟» soru kalıbını, yer bildiren harf-i cerleri ve yön zarflarını cümle içinde doğru kurallarla kullanıyoruz.
Evimin Bölümleri (أَقْسَامُ الْبَيْتِ) ve Odaların İsimlendirilmesi
Arapçada ev بَيْتٌ (beytün) veya مَنْزِلٌ (menzilün) kelimeleriyle ifade edilir; evin bölümlerine ise أَقْسَامُ الْبَيْتِ (aksâmü'l-beyti) denir. Evimizdeki odaların birçoğu غُرْفَةٌ (oda) kelimesiyle kurulan isim tamlaması şeklinde adlandırılır.
Ailecek vakit geçirdiğimiz oturma odasına غُرْفَةُ الْجُلُوسِ (gurfetü'l-cülûsi), dinlendiğimiz yatak odasına غُرْفَةُ النَّوْمِ (gurfetü'n-nevmi), çocuk odasına غُرْفَةُ الْأَطْفَالِ (gurfetü'l-atfâli) ve ders çalıştığımız odaya غُرْفَةُ الدِّرَاسَةِ (gurfetü'd-dirâseti) adı verilir.
Evin diğer temel bölümleri ise اَلْمَطْبَخُ (mutfak), اَلْحَمَّامُ (banyo), اَلْمِغْسَلَةُ (lavabo), اَلشُّرْفَةُ (balkon) ve اَلْحَدِيقَةُ (bahçe) kelimeleridir. Çok katlı binalarda katları belirtmek için sıra sayılarıyla اَلطَّابِقُ الْأَوَّلُ (birinci kat) ve اَلطَّابِقُ الثَّانِي (ikinci kat) yapıları kullanılır.
Ev Eşyaları (اَلْأَثَاثُ) ve «يُوجَدُ / تُوجَدُ» Bulunma Kalıbı
Evimizin farklı odalarında günlük hayatımızı kolaylaştıran çeşitli eşyalar (اَلْأَثَاثُ) bulunur. Oturma ve çalışma odasında أَرِيكَةٌ (kanepe/koltuk), سَجَّادَةٌ (halı), سِتَارَةٌ (perde), طَاوِلَةٌ (masa), كُرْسِيٌّ (sandalye), مَكْتَبَةٌ (kitaplık), تِلْفَازٌ (televizyon), حَاسُوبٌ (bilgisayar) ve سَاعَةٌ (saat) yer alır.
Yatak odasında سَرِيرٌ (yatak), خِزَانَةٌ (elbise dolabı) ve مِرْآةٌ (ayna); mutfakta ve banyoda ise ثَلَّاجَةٌ (buzdolabı), فُرْنٌ (fırın) ve غَسَّالَةٌ (çamaşır makinesi) başlıca eşyalardır.
Bir odada ne bulunduğunu sormak için مَاذَا يُوجَدُ فِي ...؟ (…de ne vardır?) soru kalıbı kullanılır. Cevap verirken var olan eşya müzekker (eril) ise يُوجَدُ (vardır), sonunda ة (tâ-i merbûta) bulunan müennes (dişil) bir kelime ise تُوجَدُ (vardır) fiili kullanılır: يُوجَدُ تِلْفَازٌ فِي غُرْفَةِ الْجُلُوسِ (Oturma odasında televizyon vardır) ve تُوجَدُ ثَلَّاجَةٌ فِي الْمَطْبَخِ (Mutfakta buzdolabı vardır).
Harf-i Cerler, Yer-Yön Zarfları ve «أَيْنَ ...؟» Soru Kalıbı
Bir kişinin veya eşyanın nerede olduğunu sormak için أَيْنَ ...؟ (Nerede?) soru edatı kullanılır. Örneğin أَيْنَ الْكِتَابُ؟ (Kitap nerede?) veya أَيْنَ تَجْلِسُ الْأُسْرَةُ؟ (Aile nerede oturuyor?) sorularına cevap verirken harf-i cerlerden ve yer-yön zarflarından yararlanılır.
En sık kullanılan yer edatları ve zarfları şunlardır: فِي (içinde, -de/-da), عَلَى (üzerinde, temas hâlinde), فَوْقَ (üstünde), تَحْتَ (altında), أَمَامَ (önünde), خَلْفَ (arkasında), بِجَانِبِ (yanında), يَمِينَ (sağında) ve يَسَارَ (solunda).
Bu harf-i cerler ve mekan zarfları, kendilerinden hemen sonra gelen kelimenin son harekesini kesralı (esreli) okutur: اَلْحَاسُوبُ عَلَى الطَّاوِلَةِ (Bilgisayar masanın üstündedir), اَلسَّجَّادَةُ تَحْتَ الْأَرِيكَةِ (Halı kanepenin altındadır), اَلْحَدِيقَةُ أَمَامَ الْبَيْتِ (Bahçe evin önündedir).
Örnekler
Örnek 1«أَيْنَ التِّلْفَازُ وَالْأَرِيكَةُ؟» sorusuna bu eşyaların oturma odasında bulunduğunu belirten Arapça tam bir cümleyle cevap veriniz.
Cevabı göster
«اَلتِّلْفَازُ وَالْأَرِيكَةُ فِي غُرْفَةِ الْجُلُوسِ.» (Televizyon ve kanepe oturma odasındadır.)
Örnek 2«مَاذَا يُوجَدُ فِي غُرْفَةِ النَّوْمِ؟» sorusuna yatak ve dolap kelimelerini kullanarak Arapça cevap yazınız.
Cevabı göster
«يُوجَدُ سَرِيرٌ وَتُوجَدُ خِزَانَةٌ فِي غُرْفَةِ النَّوْمِ.» (Yatak odasında bir yatak ve bir dolap vardır.)
Örnek 3«اَلْحَاسُوبُ عَلَى الطَّاوِلَةِ وَالْحَقِيبَةُ تَحْتَ الطَّاوِلَةِ.» cümlesini Türkçeye çeviriniz ve cümledeki yer edatlarını gösteriniz.
Cevabı göster
Anlamı: 'Bilgisayar masanın üstündedir ve çanta masanın altındadır.' Cümledeki yer edatları: عَلَى (üstünde) ve تَحْتَ (altında).
Örnek 4«اَلْمَطْبَخُ»، «اَلْحَمَّامُ»، «اَلشُّرْفَةُ» ve «اَلْحَدِيقَةُ» kelimelerinin Türkçe karşılıklarını sırasıyla yazınız.
Cevabı göster
اَلْمَطْبَخُ: Mutfak, اَلْحَمَّامُ: Banyo, اَلشُّرْفَةُ: Balkon, اَلْحَدِيقَةُ: Bahçe.
Örnek 5«Bahçe evin önündedir, ağaç evin arkasındadır.» cümlesini «أَمَامَ» ve «خَلْفَ» zarflarını kullanarak Arapça ifade ediniz.
Cevabı göster
«اَلْحَدِيقَةُ أَمَامَ الْبَيْتِ، وَالشَّجَرَةُ خَلْفَ الْبَيْتِ.»
Örnek 6Boşluklara «يُوجَدُ» veya «تُوجَدُ» fiillerinden uygun olanını yerleştiriniz: 1) ... فُرْنٌ فِي الْمَطْبَخِ. 2) ... سَجَّادَةٌ فِي الْغُرْفَةِ.
Cevabı göster
Birinci cümlede فُرْنٌ (fırın) müzekker olduğu için «يُوجَدُ فُرْنٌ فِي الْمَطْبَخِ»; ikinci cümlede سَجَّادَةٌ (halı) müennes olduğu için «تُوجَدُ سَجَّادَةٌ فِي الْغُرْفَةِ» kullanılır.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Aşağıdaki Arapça oda isimlerinden hangisi «Oturma odası» anlamına gelmektedir?
جُلُوس (oturma) kelimesiyle kurulan غُرْفَةُ الْجُلُوسِ tamlaması oturma odası demektir.
2«تُوجَدُ الثَّلَّاجَةُ وَالْفُرْنُ فِي ...............» cümlesinde boş bırakılan yere anlam akışına göre hangi bölüm gelmelidir?
ثَلَّاجَة (buzdolabı) ve فُرْن (fırın) mutfakta (فِي الْمَطْبَخِ) bulunan eşyalardır.
3«اَلْكِتَابُ فَوْقَ الطَّاوِلَةِ.» cümlesindeki «فَوْقَ» zarfının zıt anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?
فَوْقَ (üstünde) zarfının zıt anlamlısı تَحْتَ (altında) kelimesidir.
4Bir eşyanın bulunduğu yeri öğrenmek için kullanılan «أَيْنَ السَّاعَةُ؟» sorusunun Türkçe karşılığı hangisidir?
أَيْنَ soru edatı 'Nerede?' anlamına gelir; أَيْنَ السَّاعَةُ؟ 'Saat nerededir?' demektir.
5Evimizin bölümleri ve yer edatlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerin doğru (D) veya yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Arapçada «غُرْفَةُ النَّوْمِ» tamlaması yatak odası anlamına gelir ve burada «سَرِيرٌ» (yatak) ile «خِزَانَةٌ» (dolap) bulunur.
نَوْم uyku demektir; غُرْفَةُ النَّوْمِ yatak odasıdır.
- Harf-i cerlerden (فِي، عَلَى) sonra gelen belirlilik takılı ismin son harekesi ötre (damme) olarak okunur.
Harf-i cerlerden ve yer zarflarından sonra gelen isim mecrur olur ve sonu kesra (esre) ile okunur.
- Sonunda müenneslik ت'si (ة) bulunan «أَرِيكَةٌ» ve «سَجَّادَةٌ» kelimeleri için «تُوجَدُ» (vardır) fiili kullanılır.
Müennes isimlerle تُوجَدُ, müzekker isimlerle يُوجَدُ kullanılır.
- «أَمَامَ الْبَيْتِ» ifadesi «evin arkasında» anlamına gelmektedir.
أَمَامَ önünde demektir; arkasında anlamı için خَلْفَ kullanılır.
- Evin dış bölümlerinden «اَلْحَدِيقَةُ» bahçe, «اَلشُّرْفَةُ» ise balkon demektir.
Her iki kelime de evin dış bölümlerini doğru karşılamaktadır.
- Arapçada «غُرْفَةُ النَّوْمِ» tamlaması yatak odası anlamına gelir ve burada «سَرِيرٌ» (yatak) ile «خِزَانَةٌ» (dolap) bulunur.
6Aşağıdaki Arapça ev eşyası ve yer-yön ifadelerini Türkçe anlamlarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.
- Ailemizle birlikte televizyon izlediğimiz ve sohbet ettiğimiz oturma odasına Arapçada غُرْفَةُ denir.
- Yemek pişirdiğimiz ve buzdolabının bulunduğu mutfak bölümüne Arapçada adı verilir.
- Bir nesnenin veya kişinin nerede olduğunu sormak için cümlenin başında soru edatı kullanılır.
- Halının masanın altında olduğunu belirtmek için «اَلسَّجَّادَةُ الطَّاوِلَةِ» cümlesi kurulur.
- Müzekker bir eşyanın odada var olduğunu söylerken cümleye fiili ile başlanır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Arapçada bir odanın içinde bulunan eşyaları ve konumlarını anlatırken «يُوجَدُ / تُوجَدُ» kalıbı ile harf-i cerlerin nasıl kullanıldığını örneklerle açıklayınız.
1. ipucu: Önce odada bulunan eşyanın eril (müzekker) mi yoksa dişil (müennes) mi olduğuna bakarak يُوجَدُ veya تُوجَدُ seçilir.
2. ipucu: Ardından eşyanın tam konumunu göstermek için فِي (içinde), عَلَى (üstünde), تَحْتَ (altında), أَمَامَ (önünde), خَلْفَ (arkasında) edatları kullanılır.
3. ipucu: Bu edatlardan sonra gelen ismin son harekesinin kesralı (esreli) okunmasına dikkat edilir.
Cevap: Bir odadaki eşyaları tanıtırken eril eşyalar için «يُوجَدُ سَرِيرٌ فِي غُرْفَةِ النَّوْمِ» (Yatak odasında yatak vardır), sonunda ة bulunan dişil eşyalar için ise «تُوجَدُ طَاوِلَةٌ فِي الْغُرْفَةِ» (Odada masa vardır) denir. Eşyanın konumunu belirtirken «اَلْحَاسُوبُ عَلَى الطَّاوِلَةِ» (Bilgisayar masanın üstündedir) ve «اَلْكُرْسِيُّ أَمَامَ الطَّاوِلَةِ» (Sandalye masanın önündedir) örneklerinde olduğu gibi yer edatlarından sonraki kelime kesralı okunur.
Kısaca
- Evin Bölümleri (أَقْسَامُ الْبَيْتِ): غُرْفَةُ الْجُلُوسِ (oturma odası), غُرْفَةُ النَّوْمِ (yatak odası), اَلْمَطْبَخُ (mutfak), اَلْحَمَّامُ (banyo), اَلشُّرْفَةُ (balkon) ve اَلْحَدِيقَةُ (bahçe) temel bölümlerdir.
- Ev Eşyaları (اَلْأَثَاثُ): أَرِيكَةٌ (kanepe), سَجَّادَةٌ (halı), سَرِيرٌ (yatak), خِزَانَةٌ (dolap), طَاوِلَةٌ (masa), كُرْسِيٌّ (sandalye) ve ثَلَّاجَةٌ (buzdolabı) başlıca eşyalardır.
- Bulunma Kalıbı (يُوجَدُ / تُوجَدُ): Eril eşyalar için «يُوجَدُ», sonunda ة bulunan dişil eşyalar için «تُوجَدُ» kullanılarak odada ne olduğu anlatılır.
- Harf-i Cerler ve Yer Zarfları: فِي (içinde), عَلَى / فَوْقَ (üstünde), تَحْتَ (altında), أَمَامَ (önünde) ve خَلْفَ (arkasında) kendinden sonraki ismi kesralı okutur.
- Soru Kalıpları: Eşyanın yerini sormak için «أَيْنَ ...؟» (Nerede?), odanın içindekileri sormak için «مَاذَا يُوجَدُ فِي ...؟» (...de ne var?) kullanılır.