Evim ve Ailem temasının bu dersinde, evimizin odalarında yer alan temel ev eşyalarını (أَثَاثُ الْبَيْتِ) ve aile bireylerinin bu odalarda yaptığı günlük işleri Arapça olarak ifade etmeyi öğreniyoruz. Kanepe, yatak, elbise dolabı, buzdolabı ve çalışma masası gibi eşyaları bulunduğu odalarla eşleştiriyor; «oturuyor, pişiriyor, uyuyor, okuyor» anlamındaki muzâri fiillerle cümleler kuruyoruz.
Odalardaki Temel Ev Eşyaları (أَثَاثُ الْبَيْتِ)
Evimizde kullandığımız mobilya ve beyaz eşyaların tamamına Arapçada «Esâsü'l-beyt» (أَثَاثُ الْبَيْتِ — ev eşyaları) adı verilir. Her odanın kullanım amacına göre içinde yer alan temel eşyalar farklılık gösterir.
Oturma odasında (غُرْفَةُ الْجُلُوسِ); üzerinde oturduğumuz kanepe/koltuk (أَرِيكَةٌ), izlediğimiz televizyon (تِلْفَازٌ), yere serilen halı (سَجَّادَةٌ), masa/sehpa (طَاوِلَةٌ) ve pencereye asılan perde (سِتَارَةٌ) bulunur. Yatak odasında (غُرْفَةُ النَّوْمِ) ise yatak (سَرِيرٌ), yastık (وِسَادَةٌ), elbise dolabı (خِزَانَةٌ), ayna (مِرْآةٌ) ve lamba (مِصْبَاحٌ) yer alır.
Mutfakta (اَلْمَطْبَخُ) yiyecekleri koruyan buzdolabı (ثَلَّاجَةٌ), yemek pişirilen fırın/ocak (فُرْنٌ) ve bulaşık yıkanan lavabo (مَغْسَلَةٌ) bulunur. Çalışma odasında (غُرْفَةُ الدِّرَاسَةِ) ise çalışma masası (مَكْتَبٌ), sandalye (كُرْسِيٌّ), kitaplık (مَكْتَبَةٌ) ve bilgisayar (حَاسُوبٌ) vardır.
Günlük Etkinlikler ve Muzâri Fiiller (يَجْلِسُ، يَطْبُخُ، يَنَامُ، يَقْرَأُ)
Arapçada şu anda yapılmakta olan veya her gün düzenli tekrarlanan eylemleri anlatmak için muzâri fiil (şimdiki/geniş zaman) kullanılır. Üçüncü tekil şahısta (o) eylemi yapan kişi müzekker (eril) ise fiilin başına «yâ» (يَـ), müennes (dişil) ise fiilin başına «tâ» (تَـ) harfi gelir.
Ev içinde en sık kullanılan muzâri fiiller şunlardır: Oturuyor (يَجْلِسُ / تَجْلِسُ), yemek pişiriyor (يَطْبُخُ / تَطْبُخُ), uyuyor (يَنَامُ / تَنَامُ), okuyor (يَقْرَأُ / تَقْرَأُ), yazıyor (يَكْتُبُ / تَكْتُبُ), izliyor (يُشَاهِدُ / تُشَاهِدُ) ve yıkıyor (يَغْسِلُ / تَغْسِلُ).
Örneğin «Baba koltukta oturuyor» demek için يَجْلِسُ الْأَبُ عَلَى الْأَرِيكَةِ cümlesi kurulur; «Anne mutfakta yemek pişiriyor» demek için ise özne müennes olduğundan تَطْبُخُ الْأُمُّ الطَّعَامَ فِي الْمَطْبَخِ cümlesi kullanılır. Ben (birinci tekil şahıs) için ise fiilin başına «elif» (أَ) getirilir: أَنَا أَقْرَأُ الْكِتَابَ (Ben kitap okuyorum).
Ev İçi Diyaloglar ve «مَاذَا يَفْعَلُ / تَفْعَلُ ...؟» Soru Kalıbı
Bir kişinin o anda ne yaptığını sormak için «Mâzâ yef'alü ...?» (مَاذَا يَفْعَلُ ...؟ — Erkek için: ... ne yapıyor?) veya «Mâzâ tef'alü ...?» (مَاذَا تَفْعَلُ ...؟ — Kadın için: ... ne yapıyor?) soru kalıbı kullanılır. «Sen ne yapıyorsun?» diye sorarken ise erkeğe مَاذَا تَفْعَلُ؟, kadına مَاذَا تَفْعَلِينَ؟ denir.
Örnek Diyalog 1: «مَاذَا يَفْعَلُ جَدِّي فِي غُرْفَةِ الْجُلُوسِ؟» (Dedem oturma odasında ne yapıyor?) sorusuna «هُوَ يَجْلِسُ عَلَى الْأَرِيكَةِ وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ.» (O, kanepenin üzerinde oturuyor ve Kur'an okuyor) şeklinde cevap verilir.
Örnek Diyalog 2: Bir odada hangi eşyaların bulunduğunu sormak için «مَاذَا يُوجَدُ فِي غُرْفَتِكَ؟» (Senin odanda ne var?) kalıbı kullanılır. Cevap olarak «فِي غُرْفَتِي سَرِيرٌ وَمَكْتَبٌ وَخِزَانَةٌ.» (Benim odamda yatak, çalışma masası ve dolap var) denir.
Örnekler
Örnek 1Aşağıdaki Arapça ev eşyası kelimelerinin Türkçe anlamlarını ve evin hangi odasında bulunduklarını yazınız: «أَرِيكَةٌ — سَرِيرٌ — ثَلَّاجَةٌ — مَكْتَبٌ».
Cevabı göster
أَرِيكَةٌ (erîketün): Kanepe/koltuk (غُرْفَةُ الْجُلُوسِ — oturma odası); سَرِيرٌ (serîrun): Yatak (غُرْفَةُ النَّوْمِ — yatak odası); ثَلَّاجَةٌ (sellâcetün): Buzdolabı (اَلْمَطْبَخُ — mutfak); مَكْتَبٌ (mektebün): Çalışma masası (غُرْفَةُ الدِّرَاسَةِ — çalışma odası).
Örnek 2«يَجْلِسُ — يَطْبُخُ — يَنَامُ — يَقْرَأُ» muzâri fiillerinin Türkçe anlamlarını ve müennes (dişil) üçüncü şahıs çekimlerini yazınız.
Cevabı göster
يَجْلِسُ (oturuyor) ➔ müennesi: تَجْلِسُ; يَطْبُخُ (yemek pişiriyor) ➔ müennesi: تَطْبُخُ; يَنَامُ (uyuyor) ➔ müennesi: تَنَامُ; يَقْرَأُ (okuyor) ➔ müennesi: تَقْرَأُ.
Örnek 3«تَطْبُخُ أُمِّي الطَّعَامَ فِي الْمَطْبَخِ، وَيُشَاهِدُ أَبِي التِّلْفَازَ فِي غُرْفَةِ الْجُلُوسِ.» cümlesini Türkçeye çeviriniz.
Cevabı göster
«Annem mutfakta yemek pişiriyor, babam ise oturma odasında televizyon izliyor.»
Örnek 4«مَاذَا يَفْعَلُ أَخُوكَ فِي غُرْفَةِ الدِّرَاسَةِ؟» (Erkek kardeşin çalışma odasında ne yapıyor?) sorusuna «ödev yazıyor» anlamında Arapça tam bir cümleyle cevap veriniz.
Cevabı göster
هُوَ يَكْتُبُ الْوَاجِبَ عَلَى الْمَكْتَبِ فِي غُرْفَةِ الدِّرَاسَةِ. (O, çalışma odasında masanın üzerinde ödevini yazıyor.)
Örnek 5«Yatak odasında yatak, elbise dolabı ve ayna vardır.» cümlesini «يُوجَدُ / فِي» yapısını kullanarak Arapça ifade ediniz.
Cevabı göster
فِي غُرْفَةِ النَّوْمِ سَرِيرٌ وَخِزَانَةٌ وَمِرْآةٌ. (veya: يُوجَدُ فِي غُرْفَةِ النَّوْمِ سَرِيرٌ وَخِزَانَةٌ وَمِرْآةٌ.)
Örnek 6«يَنَامُ الْوَلَدُ عَلَى السَّرِيرِ» cümlesindeki «الْوَلَدُ» (erkek çocuk) öznesini «الْبِنْتُ» (kız çocuk) olarak değiştirdiğimizde cümle nasıl yazılır?
Cevabı göster
Özne müennes (الْبِنْتُ) olduğu için fiilin başındaki «yâ» harfi «tâ» harfine dönüşür: «تَنَامُ الْبِنْتُ عَلَى السَّرِيرِ» (Kız çocuk yatağın üzerinde uyuyor).
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1«فِي الْمَطْبَخِ ثَلَّاجَةٌ كَبِيرَةٌ وَفُرْنٌ جَدِيدٌ.» cümlesinde mutfakta bulunduğu belirtilen iki eşya aşağıdakilerden hangisidir?
ثَلَّاجَةٌ كَبِيرَةٌ «büyük bir buzdolabı», فُرْنٌ جَدِيدٌ ise «yeni bir fırın» demektir.
2«........ أُخْتِي الْكِتَابَ فِي غُرْفَةِ الدِّرَاسَةِ.» cümlesinde boş bırakılan yere özne-fiil uyumuna göre hangi muzâri fiil gelmelidir?
أُخْتِي (kız kardeşim) müennes olduğu ve nesne الْكِتَابَ (kitap) olduğu için «okuyor» anlamındaki تَقْرَأُ fiili gelir.
3«مَاذَا يَفْعَلُ الْجَدُّ فِي غُرْفَةِ الْجُلُوسِ؟» sorusuna verilebilecek en uygun cevap aşağıdakilerden hangisidir?
Soruda dedenin oturma odasında ne yaptığı sorulmaktadır; «O koltukta oturuyor ve televizyon izliyor» cevabı tam uyumludur.
4Aşağıdaki oda ve içinde bulunan ev eşyası eşleştirmelerinden hangisi anlam bakımından yanlıştır?
وِسَادَةٌ «yastık» demektir ve mutfakta (اَلْمَطْبَخُ) değil, yatak odasında (غُرْفَةُ النَّوْمِ) bulunur.
5Ev eşyaları ve günlük etkinliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerin doğru (D) veya yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz.
- Arapçada «أَثَاثُ الْبَيْتِ» tamlaması ev eşyaları ve mobilyalar anlamına gelir.
أَثَاثٌ eşya/mobilya, الْبَيْتِ ise ev demektir.
- «سَرِيرٌ» ve «خِزَانَةٌ» kelimeleri mutfakta yemek pişirmek için kullanılan eşyalardır.
سَرِيرٌ (yatak) ve خِزَانَةٌ (elbise dolabı) yatak odası eşyalarıdır.
- «يَطْبُخُ» fiili «yemek pişiriyor», «يَنَامُ» fiili ise «uyuyor» anlamına gelir.
Her iki muzâri fiilin anlamı da doğrudur.
- Özne müennes (dişil) olduğunda üçüncü tekil şahıs muzâri fiilin başına «يَـ» (yâ) harfi getirilir.
Müennes öznede muzâri fiil «تَـ» (tâ) harfiyle başlar (تَجْلِسُ، تَقْرَأُ gibi).
- «مَاذَا يَفْعَلُ...؟» soru kalıbı bir kişinin ne yaptığını sormak için kullanılır.
مَاذَا (ne) ve يَفْعَلُ (yapıyor) birleşerek «Ne yapıyor?» sorusunu oluşturur.
- Arapçada «أَثَاثُ الْبَيْتِ» tamlaması ev eşyaları ve mobilyalar anlamına gelir.
6Aşağıdaki Arapça ev eşyası ve fiilleri Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun Arapça kelimelerle tamamlayınız.
- Oturma odasında kanepe ve televizyon bulunduğunu anlatırken فِي غُرْفَةِ الْجُلُوسِ أَرِيكَةٌ وَ cümlesini kurarız.
- Yatak odasında uyuduğumuzu ifade ederken «yatak» anlamındaki kelimesini kullanırız.
- Mutfakta yiyeceklerin bozulmadan saklandığı «buzdolabı» eşyasına Arapçada denir.
- «Babam oturma odasında koltukta oturuyor» cümlesi Arapçada الْأَبُ عَلَى الْأَرِيكَةِ fiiliyle başlar.
- «Kız kardeşim çalışma odasında kitap okuyor» cümlesinde müennes uyumu gereği أُخْتِي الْكِتَابَ fiili kullanılır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Arapçada aile bireylerinin evin odalarında yaptığı günlük etkinlikleri anlatırken muzâri fiillerde müzekker-müennes uyumunun nasıl sağlandığını dört farklı örnekle açıklayınız.
1. ipucu: Muzâri fiil, şimdiki veya geniş zamanda yapılan eylemi bildirir.
2. ipucu: Eylemi yapan kişi baba veya erkek kardeş gibi müzekker (eril) ise fiil «yâ» (يَـ) harfiyle başlar.
3. ipucu: Eylemi yapan kişi anne veya kız kardeş gibi müennes (dişil) ise fiil «tâ» (تَـ) harfiyle başlar.
Cevap: Arapçada üçüncü tekil şahısta (o) günlük etkinlikleri anlatırken öznenin cinsiyetine göre muzâri fiilin ilk harfi değişir. Özne müzekker (eril) olduğunda fiil «yâ» (يَـ) ile başlar: 1) يَجْلِسُ الْأَبُ فِي غُرْفَةِ الْجُلُوسِ (Baba oturma odasında oturuyor), 2) يَنَامُ الْأَخُ عَلَى السَّرِيرِ (Erkek kardeş yatakta uyuyor). Özne müennes (dişil) olduğunda ise fiil «tâ» (تَـ) ile başlar: 3) تَطْبُخُ الْأُمُّ فِي الْمَطْبَخِ (Anne mutfakta yemek pişiriyor), 4) تَقْرَأُ الْأُخْتُ الْكِتَابَ فِي غُرْفَةِ الدِّرَاسَةِ (Kız kardeş çalışma odasında kitap okuyor).
Kısaca
- Ev Eşyaları (أَثَاثُ الْبَيْتِ): Oturma odasında أَرِيكَةٌ (kanepe), تِلْفَازٌ (TV), سَجَّادَةٌ (halı); yatak odasında سَرِيرٌ (yatak), خِزَانَةٌ (dolap), وِسَادَةٌ (yastık) bulunur.
- Mutfak ve Çalışma Odası: Mutfakta ثَلَّاجَةٌ (buzdolabı) ve فُرْنٌ (fırın); çalışma odasında مَكْتَبٌ (çalışma masası), كُرْسِيٌّ (sandalye) ve مَكْتَبَةٌ (kitaplık) yer alır.
- Muzâri Fiiller: Günlük etkinlikleri anlatan يَجْلِسُ (oturuyor), يَطْبُخُ (pişiriyor), يَنَامُ (uyuyor), يَقْرَأُ (okuyor) ve يُشَاهِدُ (izliyor) fiilleri cümlede eylemi bildirir.
- Müzekker ve Müennes Uyumu: Üçüncü tekil şahısta özne eril ise muzâri fiil يَـ (يَجْلِسُ الْأَبُ), özne dişil ise تَـ (تَجْلِسُ الْأُمُّ) harfiyle başlar.
- Diyalog Kalıbı: Kişinin ne yaptığını sormak için مَاذَا يَفْعَلُ / تَفْعَلُ ...؟ (Ne yapıyor?), odadaki eşyayı sormak için مَاذَا يُوجَدُ فِي ...؟ (İçinde ne var?) kalıbı kullanılır.