Alışveriş (التَّسَوُّقُ) temasının bu son haftasında kırtasiyede (فِي الْمَكْتَبَةِ / الْقِرْطَاسِيَّةِ) ve giyim mağazasında (فِي مَحَلِّ الْمَلَابِسِ) yapılan alışveriş diyaloglarını ele alacağız. Okul eşyalarını, kıyafet isimlerini, renk uyumunu, بِكَمْ هٰذَا؟ (Bu kaça?) fiyat sorma kalıbını ve 1-19 arası sayılarla tema genel değerlendirmesini birlikte pekiştireceğiz.
Kırtasiyede ve Giyim Mağazasında Alışveriş (فِي الْمَكْتَبَةِ وَمَحَلِّ الْمَلَابِسِ)
Okul ihtiyaçlarını karşılamak için gidilen kırtasiyeye Arapçada الْمَكْتَبَةُ veya الْقِرْطَاسِيَّةُ denir. Kırtasiyeden alınan başlıca araç gereçler şunlardır: دَفْتَرٌ (defter), كِتَابٌ (kitap), قَلَمٌ (kalem), قَلَمُ رَصَاصٍ (kurşun kalem), مِمْحَاةٌ (silgi), مِبْرَاةٌ (kalemtıraş), مِسْطَرَةٌ (cetvel), حَقِيبَةٌ (çanta), مِقْلَمَةٌ (kalemlik), قَامُوسٌ (sözlük) ve خَرِيطَةٌ (harita).
Giyim mağazası Arapçada مَحَلُّ الْمَلَابِسِ (elbise dükkânı) olarak adlandırılır. Mağazada satılan temel giysiler (الْمَلَابِسُ) arasında قَمِيصٌ (gömlek), بَنْطَلُونٌ (pantolon), فُسْتَانٌ (elbise), تَنُّورَةٌ (etek), سُتْرَةٌ (ceket), مِعْطَفٌ (palto/kaban), حِذَاءٌ (ayakkabı), جَوْرَبٌ (çorap), حِجَابٌ (başörtüsü) ve قُبَّعَةٌ (şapka) yer alır.
Müşteri kırtasiyede veya giyim mağazasında istediğini belirtirken أَنَا بِحَاجَةٍ إِلَى حَقِيبَةٍ وَدَفْتَرٍ (Bir çanta ve deftere ihtiyacım var) ya da أُرِيدُ قَمِيصًا وَبَنْطَلُونًا (Bir gömlek ve pantolon istiyorum) cümlelerini kurar. Satıcı ise أَيَّ لَوْنٍ تُرِيدُ؟ (Hangi renk istiyorsun?) veya مَا مَقَاسُكَ؟ (Bedenin/numaran kaç?) sorularıyla müşteriye yardımcı olur.
Fiyat Sorma (بِكَمْ هٰذَا؟), Renkler (الْأَلْوَانُ) ve Tercih İfadeleri
Alışverişte bir ürünün fiyatını öğrenmek için بِكَمْ...؟ (Kaça / Kaç lira?) soru kalıbı kullanılır. Müzekker (eril) bir ürün için بِكَمْ هٰذَا الْقَلَمُ؟ (Bu kalem kaça?), müennes (dişil) bir ürün için ise بِكَمْ هٰذِهِ الْمِسْطَرَةُ؟ (Bu cetvel kaça?) diye sorulur. Tüm ürünlerin toplam tutarı كَمِ الْمَجْمُوعُ؟ veya بِكَمْ كُلُّ هٰذَا؟ sorusuyla öğrenilir.
Fiyat değerlendirilirken ürün pahalı ise هٰذَا غَالٍ جِدًّا (Bu çok pahalı), fiyatı uygun ve ucuz ise هٰذَا رَخِيصٌ (Bu ucuz) veya سِعْرُهُ مُنَاسِبٌ (Fiyatı uygun) ifadeleri kullanılır. İndirim istemek için هَلْ يُوجَدُ تَخْفِيضٌ؟ (İndirim var mı?) sorusu yöneltilir.
Kıyafet ve kırtasiye eşyalarını betimlerken renk sıfatları (الْأَلْوَانُ) ismin müzekker veya müennes oluşuna göre uyum sağlar: أَبْيَضُ / بَيْضَاءُ (beyaz), أَسْوَدُ / سَوْدَاءُ (siyah), أَحْمَرُ / حَمْرَاءُ (kırmızı), أَزْرَقُ / زَرْقَاءُ (mavi), أَخْضَرُ / خَضْرَاءُ (yeşil), أَصْفَرُ / صَفْرَاءُ (sarı). Örneğin قَمِيصٌ أَبْيَضُ (beyaz gömlek - müzekker) iken حَقِيبَةٌ سَوْدَاءُ (siyah çanta - müennes) şeklinde kullanılır.
Alışveriş Teması Genel Değerlendirmesi: 1-19 Arası Sayılar, Bağlaçlar ve Ticaret Ahlakı
Alışveriş teması boyunca 1'den 19'a kadar olan sayma sayıları (الْأَعْدَادُ) hem ürün adedini hem de lira (لِيرَةٌ) tutarını belirtmek için kullanılır: عَشَرَةُ طُلَّابٍ (on erkek öğrenci), عَشْرُ طَالِبَاتٍ (on kız öğrenci), أَحَدَ عَشَرَ قَلَمًا (11 kalem), اِثْنَتَا عَشْرَةَ مِمْحَاةً (12 silgi), ثَلَاثَةَ عَشَرَ دَفْتَرًا (13 defter), ثَلَاثَ عَشْرَةَ لِيرَةً (13 lira), تِسْعَ عَشْرَةَ لِيرَةً (19 lira).
Diyaloglarda cümleleri ve kelimeleri birbirine bağlayan dört temel bağlaç bulunur: وَ (ve - birlikte alma), أَوْ (veya - düz cümlede seçenek), أَمْ (yoksa - أَتُفَضِّلُ... أَمْ...؟ soru kalıbında tercih) ve ثُمَّ (sonra - alışveriş sırası bildirme).
Fırında, bakkalda, halk pazarında, kırtasiyede ve giyim mağazasında geçerli olan İslam ticaret ahlakı ilkeleri şunlardır: اِنْتَبِهْ لِلْكَيْلِ وَالْمِيزَانِ (Ölçüye ve tartıya dikkat et!), اللّٰهُ لَا يُحِبُّ الْمُطَفِّفِينَ (Allah ölçü ve tartıda hile yapanları sevmez) ve الْكَاسِبُ حَبِيبُ اللّٰهِ (Helalinden çalışan ve kazanan Allah'ın dostudur).
Örnekler
Örnek 1Kırtasiyeden 'mavi bir defter, kırmızı bir kalem ve bir silgi' istemek isteyen bir öğrenci Arapça hangi cümleyi kurmalıdır?
Cevabı göster
Öğrenci 'أُرِيدُ دَفْتَرًا أَزْرَقَ وَقَلَمًا أَحْمَرَ وَمِمْحَاةً' (Mavi bir defter, kırmızı bir kalem ve bir silgi istiyorum) veya 'أَنَا بِحَاجَةٍ إِلَى دَفْتَرٍ أَزْرَقَ وَقَلَمٍ أَحْمَرَ وَمِمْحَاةٍ' cümlesini kurmalıdır.
Örnek 2Giyim mağazasında geçen 'أَتُفَضِّلُ الْقَمِيصَ الْأَبْيَضَ أَمِ الْقَمِيصَ الْأَسْوَدَ؟ — أُفَضِّلُ الْقَمِيصَ الْأَبْيَضَ' diyaloğunu Türkçeye çeviriniz.
Cevabı göster
Satıcı: 'Beyaz gömleği mi yoksa siyah gömleği mi tercih edersin?' Müşteri: 'Beyaz gömleği tercih ederim.'
Örnek 3Aşağıdaki Arapça kelimeleri 'Kırtasiye Ürünleri (فِي الْمَكْتَبَةِ)' ve 'Giyim Ürünleri (فِي مَحَلِّ الْمَلَابِسِ)' olarak iki gruba ayırınız: فُسْتَانٌ، مِسْطَرَةٌ، حِذَاءٌ، مِبْرَاةٌ، مِعْطَفٌ، قَامُوسٌ.
Cevabı göster
• Kırtasiye Ürünleri (فِي الْمَكْتَبَةِ): مِسْطَرَةٌ (cetvel), مِبْرَاةٌ (kalemtıraş), قَامُوسٌ (sözlük). • Giyim Ürünleri (فِي مَحَلِّ الْمَلَابِسِ): فُسْتَانٌ (elbise), حِذَاءٌ (ayakkabı), مِعْطَفٌ (palto/kaban).
Örnek 4Müşterinin 'بِكَمْ هٰذِهِ الْحَقِيبَةُ السَّوْدَاءُ؟' sorusuna satıcı '19 lira' cevabını nasıl verir ve müşteri pahalı bulursa ne söyler?
Cevabı göster
Sorunun anlamı 'Bu siyah çanta kaça?' demektir. Satıcı 'بِتِسْعَ عَشْرَةَ لِيرَةً' (On dokuz liradır) diye cevap verir. Müşteri pahalı bulursa 'هٰذِهِ غَالِيَةٌ جِدًّا!' (Bu çok pahalı!) der.
Örnek 5Sınıftaki öğrenci sayısını belirten 'أَحَدَ عَشَرَ طَالِبًا' ve 'إِحْدَى عَشْرَةَ طَالِبَةً' ifadelerinin Türkçe anlamlarını karşılaştırınız.
Cevabı göster
'أَحَدَ عَشَرَ طَالِبًا' ifadesi müzekker olup 'on bir erkek öğrenci' anlamına gelirken, 'إِحْدَى عَشْرَةَ طَالِبَةً' ifadesi müennes olup 'on bir kız öğrenci' anlamına gelir.
Örnek 6Alışveriş temasında geçen 'الْكَاسِبُ حَبِيبُ اللّٰهِ' ve 'اِنْتَبِهْ لِلْكَيْلِ وَالْمِيزَانِ' ilkelerinin ortak mesajı nedir?
Cevabı göster
Her iki ilke de İslam'da helal kazancın, alın teriyle çalışmanın ve alışveriş yaparken ölçü-tartıda dürüst olup kimseyi aldatmamanın Allah katındaki değerini vurgular.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Kırtasiyeye giden bir öğrencinin satıcıya 'أَنَا بِحَاجَةٍ إِلَى مِسْطَرَةٍ وَمِمْحَاةٍ وَمِبْرَاةٍ.' dediği diyalogda öğrenci hangi okul gereçlerini istemektedir?
مِسْطَرَةٌ 'cetvel', مِمْحَاةٌ 'silgi' ve مِبْرَاةٌ 'kalemtıraş' anlamına gelir.
2Giyim mağazasında müşterinin 'بِكَمْ هٰذَا الْمِعْطَفُ؟' sorusuna satıcı 'بِثَمَانِي عَشْرَةَ لِيرَةً' cevabını vermiştir. Buna göre paltonun fiyatı kaç liradır?
ثَمَانِي عَشْرَةَ لِيرَةً ifadesi 18 (on sekiz) lira demektir.
3Arapçada renklerin müzekker-müennes uyumu dikkate alındığında 'سُتْرَةٌ ..........' (mavi bir ceket) tamlamasında boşluğa hangi kelime getirilmelidir?
سُتْرَةٌ (ceket) kelimesi sonunda yuvarlak te (ة) bulunan müennes bir isim olduğu için renk sıfatı da müennes kalıpta 'زَرْقَاءُ' olmalıdır.
4Bir ürünün fiyatının çok yüksek olduğunu ifade eden 'هٰذَا الْفُسْتَانُ غَالٍ جِدًّا' cümlesindeki 'غَالٍ' kelimesinin zıt anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?
غَالٍ 'pahalı' demektir; zıt anlamlısı ise 'ucuz' anlamına gelen رَخِيصٌ kelimesidir.
5
- Arapçada 'فِي مَحَلِّ الْمَلَابِسِ' ifadesi 'giyim mağazasında' anlamına gelir.
مَحَلٌّ dükkân/mağaza, الْمَلَابِسُ ise elbiseler/giysiler demektir.
- 'قَمِيصٌ' (gömlek) ve 'حِذَاءٌ' (ayakkabı) kelimeleri kırtasiyeden alınan okul araç gereçleridir.
قَمِيصٌ (gömlek) ve حِذَاءٌ (ayakkabı) giyim mağazasından alınan kıyafet ve giyim ürünleridir.
- Bir ürünün fiyatını sormak için müzekker isimlerle 'بِكَمْ هٰذَا؟', müennes isimlerle 'بِكَمْ هٰذِهِ؟' kalıbı kullanılır.
هٰذَا müzekker, هٰذِهِ ise müennes işaret zamiridir; بِكَمْ 'kaça' anlamında fiyatı sorar.
- 'اِثْنَا عَشَرَ قَلَمًا' ifadesi 'on beş kalem' anlamına gelmektedir.
اِثْنَا عَشَرَ '12 (on iki)' demektir; 15 kalem ise خَمْسَةَ عَشَرَ قَلَمًا şeklinde söylenir.
- Soru cümlelerinde iki seçenek arasında tercih sorulurken 'أَتُفَضِّلُ ... أَمْ ...؟' kalıbı kullanılır.
أَمْ bağlacı soru cümlelerinde 'yoksa' anlamında iki seçeneği birbirine bağlar.
- Arapçada 'فِي مَحَلِّ الْمَلَابِسِ' ifadesi 'giyim mağazasında' anlamına gelir.
6
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7
- Defter, kalem ve silgi almak için gittiğimiz kırtasiyeye Arapçada veya الْمَكْتَبَةُ denir.
- Giyim mağazasında bir gömleğin fiyatını sormak için هٰذَا الْقَمِيصُ؟ sorusu yöneltilir.
- Müzekker olan قَلَمٌ kelimesini 'kırmızı kalem' şeklinde nitelerken قَلَمٌ sıfatı kullanılır.
- Alışverişte alınan ürünlerin toplam fiyatını öğrenmek için كَمِ sorusu sorulur.
- On bir kız öğrenciyi Arapça ifade ederken إِحْدَى طَالِبَةً sayı kalıbı kullanılır.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Giyim mağazasına (فِي مَحَلِّ الْمَلَابِسِ) giden bir müşterinin satıcıdan 'beyaz bir gömlek ve siyah bir pantolon' istediği, fiyatını sorduğu ve toplam 19 lira ödediği 4 satırlık kısa bir Arapça-Türkçe diyalog yazınız.
1. ipucu: Birinci adım: Selamlaşma ve satıcının 'أَيُّ خِدْمَةٍ؟ / مَاذَا تُرِيدُ؟' (Nasıl yardımcı olabilirim / Ne istersiniz?) sorusu.
2. ipucu: İkinci adım: Müşterinin 'أُرِيدُ قَمِيصًا أَبْيَضَ وَبَنْطَلُونًا أَسْوَدَ. بِكَمْ هٰذَا؟' cümlesi.
3. ipucu: Üçüncü adım: Satıcının 'الْمَجْمُوعُ تِسْعَ عَشْرَةَ لِيرَةً' (Toplam 19 liradır) cevabı ve teşekkür.
Cevap: Birinci satır: الْبَائِعُ: أَهْلًا وَسَهْلًا، أَيُّ خِدْمَةٍ؟ (Satıcı: Hoş geldiniz, nasıl yardımcı olabilirim?) İkinci satır: الْمُشْتَرِي: أُرِيدُ قَمِيصًا أَبْيَضَ، ثُمَّ بَنْطَلُونًا أَسْوَدَ. بِكَمِ الْمَجْمُوعُ؟ (Müşteri: Beyaz bir gömlek, sonra siyah bir pantolon istiyorum. Toplam ne kadar?) Üçüncü satır: الْبَائِعُ: تَفَضَّلْ، الْمَجْمُوعُ تِسْعَ عَشْرَةَ لِيرَةً. (Satıcı: Buyurun, toplam on dokuz liradır.) Dördüncü satır: الْمُشْتَرِي: السِّعْرُ مُنَاسِبٌ، تَفَضَّلِ النُّقُودَ، شُكْرًا جَزِيلًا. (Müşteri: Fiyatı uygun, buyurun parayı, çok teşekkür ederim.)
Kısaca
- Kırtasiye (الْمَكْتَبَةُ / الْقِرْطَاسِيَّةُ) Ürünleri: دَفْتَرٌ (defter), كِتَابٌ (eser/kitap), قَلَمٌ (kalem), مِمْحَاةٌ (silgi), مِسْطَرَةٌ (cetvel), مِبْرَاةٌ (kalemtıraş), حَقِيبَةٌ (çanta) ve قَامُوسٌ (sözlük).
- Giyim Mağazası (مَحَلُّ الْمَلَابِسِ) Ürünleri: قَمِيصٌ (gömlek), بَنْطَلُونٌ (pantolon), فُسْتَانٌ (elbise), تَنُّورَةٌ (etek), مِعْطَفٌ (palto), سُتْرَةٌ (ceket) ve حِذَاءٌ (ayakkabı).
- Fiyat Sorma ve Sıfatlar: Fiyat sorarken بِكَمْ هٰذَا / هٰذِهِ؟ ve كَمِ الْمَجْمُوعُ؟ kullanılır; غَالٍ (pahalı) ve رَخِيصٌ (ucuz) sıfatlarıyla fiyat değerlendirilir.
- Renkler (الْأَلْوَانُ): Müzekker isimlerle أَبْيَضُ، أَسْوَدُ، أَحْمَرُ، أَزْرَقُ، أَخْضَرُ، أَصْفَرُ; müennes isimlerle بَيْضَاءُ، سَوْدَاءُ، حَمْرَاءُ، زَرْقَاءُ، خَضْرَاءُ، صَفْرَاءُ kullanılır.
- Sayılar ve Ticaret Ahlakı: 11-19 arası sayılar (أَحَدَ عَشَرَ ... تِسْعَةَ عَشْرَةَ) ve اِنْتَبِهْ لِلْكَيْلِ وَالْمِيزَانِ، اللّٰهُ لَا يُحِبُّ الْمُطَفِّفِينَ، الْكَاسِبُ حَبِيبُ اللّٰهِ ilkeleri temanın ana eksenini oluşturur.