Üçüncü temamızın ikinci konusu olan Hava Yağmurlu (الْجَوُّ مُمْطِرٌ) bölümünde, yağışlı havalarda kurulan günlük iletişim cümlelerini, hava şartlarına göre seçilen kıyafetleri, sıcaklık derecelerini, لٰكِنْ (fakat), لِأَنَّ (çünkü) ve لِذٰلِكَ (bu yüzden) bağlaçlarını örnek diyaloglarla öğreneceğiz.
Hava Yağmurlu Diyaloğu ve Yağışlı Hava İfadeleri
Günlük konuşmada havanın yağışlı olduğunu belirtmek için الْجَوُّ مُمْطِرٌ (Hava yağmurludur) veya fiil cümlesi olarak يَنْزِلُ الْمَطَرُ (Yağmur yağıyor) ifadeleri kullanılır. Yağmur öncesinde gökyüzünü kaplayan bulutlar سَحَابٌ veya غَيْمٌ kelimesiyle anlatılır; havanın bulutlu olduğu الْجَوُّ غَائِمٌ cümlesiyle ifade edilir.
Yağışlı havalara eşlik eden diğer doğa olayları arasında بَرْقٌ (şimşek), رَعْدٌ (gök gürültüsü), رِيحٌ (rüzgâr), ضَبَابٌ (sis) ve ثَلْجٌ (kar) yer alır. Rüzgârın çok şiddetli estiği fırtınalı günler الْجَوُّ عَاصِفٌ (Hava fırtınalıdır), görüş mesafesinin düştüğü sisli günler ise الْجَوُّ ضَبَابِيٌّ (Hava sislidir) kalıbıyla betimlenir.
| Arapça İfade | Okunuşu | Türkçe Anlamı |
|---|---|---|
| الْجَوُّ مُمْطِرٌ | El-cevvu mumtirun | Hava yağmurludur |
| يَنْزِلُ الْمَطَرُ | Yenzilu el-mataru | Yağmur yağıyor |
| الْجَوُّ غَائِمٌ | El-cevvu gâimun | Hava bulutludur |
| الْجَوُّ ضَبَابِيٌّ | El-cevvu dabâbiyyun | Hava sislidir |
| الْجَوُّ عَاصِفٌ | El-cevvu âsifun | Hava fırtınalıdır |
Hava Durumuna Göre Giysiler ve Eşyalar
Hava yağmurlu olduğunda dışarı çıkarken yanımıza aldığımız en önemli eşya مِظَلَّةٌ (şemsiye) ve giydiğimiz مِعْطَفٌ (palto / yağmurluk) olur. Bir arkadaşımıza yağmurlu havada tavsiyede bulunurken خُذْ مِظَلَّتَكَ! (Şemsiyeni al!) veya اِرْتَدِ مِعْطَفَكَ! (Paltonu giy!) emir cümlelerini kurarız.
Kış ve sonbahar aylarında soğuktan korunmak için مَلَابِسُ شِتْوِيَّةٌ (kışlık giysiler) tercih edilir: قُفَّازٌ (eldiven), وِشَاحٌ (atkı), قُبَّعَةٌ (bere / şapka) ve حِذَاءٌ شِتْوِيٌّ (kışlık bot). Güneşli ve sıcak yaz günlerinde ise مَلَابِسُ صَيْفِيَّةٌ (yazlık giysiler), قَمِيصٌ (gömlek / tişört) ve نَظَّارَةٌ شَمْسِيَّةٌ (güneş gözlüğü) kullanılır.
| Eşya / Giysi | Okunuşu | Kullanıldığı Hava Durumu |
|---|---|---|
| مِظَلَّةٌ | Mizalletun (Şemsiye) | Yağmurlu hava (مُمْطِرٌ) |
| مِعْطَفٌ | Mi'tafun (Palto / Kaban) | Soğuk ve yağışlı hava (بَارِدٌ) |
| قُفَّازٌ / وِشَاحٌ | Kuffâzun / Vişâhun (Eldiven / Atkı) | Karlı hava (مُثْلِجٌ) |
| نَظَّارَةٌ شَمْسِيَّةٌ | Nazzâratun şemsiyyetun (Güneş gözlüğü) | Güneşli hava (مُشْمِسٌ) |
Sıcaklık Dereceleri ve Hissedilen Hava Durumu
Hava sıcaklığını sormak için كَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْيَوْمَ؟ (Bugün sıcaklık kaç derece?) sorusu yöneltilir. Sıcaklık sıfırın üzerindeyse فَوْقَ الصِّفْرِ (sıfırın üstünde), sıfırın altındaysa تَحْتَ الصِّفْرِ (sıfırın altında) ifadesi kullanılır. Sıcaklığın yükseldiği durumlarda مُرْتَفِعَةٌ (yüksek), düştüğü durumlarda ise مُنْخَفِضَةٌ (düşük) sıfatı seçilir.
İnsanın hava karşısında ne hissettiğini anlatmak için أَشْعُرُ بِـ... (... hissediyorum) kalıbı kullanılır. Soğuk ve yağmurlu bir günde أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ (Üşüyorum / Soğuk hissediyorum), çok sıcak bir günde ise أَشْعُرُ بِالْحَرِّ (Sıcaklıyorum / Sıcak hissediyorum) denir.
| Arapça Kalıp | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ | Derecetu el-harârati | Sıcaklık derecesi |
| فَوْقَ الصِّفْرِ / تَحْتَ الصِّفْرِ | Fevka es-sıfri / Tahte es-sıfri | Sıfırın üstünde / Sıfırın altında |
| أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ | Eş'uru bi el-berdi | Üşüyorum (Soğuk hissediyorum) |
| أَشْعُرُ بِالْحَرِّ | Eş'uru bi el-harri | Sıcaklıyorum (Sıcak hissediyorum) |
Neden, Sonuç ve Karşıtlık Bildiren Bağlaçlar
Hava durumu ile günlük davranışlarımız arasında ilişki kurarken üç temel bağlaç kullanılır. Birincisi karşıtlık bildiren لٰكِنْ veya وَلٰكِنْ (fakat / ama) bağlacıdır: الْجَوُّ مُشْمِسٌ وَلٰكِنْ بَارِدٌ (Hava güneşlidir fakat soğuktur) cümlesinde olduğu gibi beklenmedik bir durumu açıklar.
İkincisi sebep (neden) bildiren لِأَنَّ (çünkü) bağlacıdır: أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ لِأَنَّ الْجَوَّ مُمْطِرٌ (Şemsiyeyi taşıyorum çünkü hava yağmurludur). Üçüncüsü ise sonuç bildiren لِذٰلِكَ (bu yüzden / bundan dolayı) bağlacıdır: الْجَوُّ مُمْطِرٌ لِذٰلِكَ أَبْقَى فِي الْبَيْتِ (Hava yağmurludur, bu yüzden evde kalıyorum).
| Bağlaç | Anlamı ve Görevi | Örnek Cümle |
|---|---|---|
| وَلٰكِنْ | Fakat / Ama (Karşıtlık) | الْجَوُّ غَائِمٌ وَلٰكِنْ دَافِئٌ (Hava bulutlu fakat ılık) |
| لِأَنَّ | Çünkü (Sebep / Gerekçe) | أَلْبَسُ الْمِعْطَفَ لِأَنَّ الْجَوَّ بَارِدٌ (Palto giyiyorum çünkü hava soğuk) |
| لِذٰلِكَ | Bu yüzden (Sonuç) | يَنْزِلُ الْمَطَرُ لِذٰلِكَ لَا نَخْرُجُ (Yağmur yağıyor, bu yüzden çıkmıyoruz) |
Yönler ve Bölgelere Göre Hava Tahmini Cümleleri
Hava durumu bültenlerinde (نَشْرَةُ الْجَوِّ) ülkelerin ve şehirlerin konumları dört ana yön (الْجِهَاتُ الْأَرْبَعَةُ) ile belirtilir: شَمَالٌ (kuzey), جَنُوبٌ (güney), شَرْقٌ (doğu) ve غَرْبٌ (batı). Örneğin الْجَوُّ مُمْطِرٌ فِي شَمَالِ تُرْكِيَا cümlesi 'Türkiye'nin kuzeyinde hava yağmurludur' anlamına gelir.
Gelecek günlerin hava tahminini ifade ederken muzari (şimdiki/geniş zaman) fiilin başına gelecek zaman eki olan سَـ veya سَوْفَ getirilir: غَدًا سَيَكُونُ الْجَوُّ مُمْطِرًا فِي طَرَابْزُونَ (Yarın Trabzon'da hava yağmurlu olacak) veya سَيَنْزِلُ الْمَطَرُ مَسَاءً (Akşam yağmur yağacak).
| Ana Yön | Okunuşu | Örnek Hava Bülteni İfadesi |
|---|---|---|
| شَمَالٌ | Şemâlun (Kuzey) | فِي شَمَالِ تُرْكِيَا مُمْطِرٌ (Türkiye'nin kuzeyinde yağmurlu) |
| جَنُوبٌ | Cenûbun (Güney) | فِي جَنُوبِ تُرْكِيَا مُشْمِسٌ (Türkiye'nin güneyinde güneşli) |
| شَرْقٌ | Şarkun (Doğu) | فِي شَرْقِ تُرْكِيَا مُثْلِجٌ (Türkiye'nin doğusunda karlı) |
| غَرْبٌ | Garbun (Batı) | فِي غَرْبِ تُرْكِيَا مُعْتَدِلٌ (Türkiye'nin batısında ılıman) |
Kur'an-ı Kerim'de Hava Olayları: Ra'd ve Yunus Sureleri
Hava durumu temasında geçen doğa olayları Kur'an-ı Kerim ayetlerinde Yüce Allah'ın kudretinin delilleri olarak anlatılır. Ra'd suresi 12. ayette geçen هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ ifadesinde; şimşeğin (الْبَرْقَ) insanlara hem korku hem de rahmet ümidi verdiği ve yağmur yüklü ağır bulutları (السَّحَابَ الثِّقَالَ) Allah'ın meydana getirdiği bildirilir.
Yunus suresi 5. ayette ise هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ buyrularak; Güneş'in (الشَّمْسَ) ısı ve ışık kaynağı, Ay'ın (الْقَمَرَ) ise nur kılındığı ve insanların yılların sayısını (عَدَدَ السِّنِينَ) ve vakit hesabını (الْحِسَابَ) bilmeleri için evrelere ayrıldığı vurgulanır.
| Ayet Kaynağı | Geçen Doğa Kavramları | Temel Mesajı |
|---|---|---|
| Ra'd Suresi, 12. Ayet | الْبَرْق (Şimşek), السَّحَاب الثِّقَال (Ağır bulutlar) | Yağmur ve şimşek ilahi rahmet ve kudretin eseridir |
| Yunus Suresi, 5. Ayet | الشَّمْس (Güneş), الْقَمَر (Ay), السِّنِين (Yıllar) | Mevsimler ve takvim hesabı şaşmaz bir ölçüye dayanır |
Örnekler
Örnek 1Pencereden dışarı bakan Ahmet'e annesi كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ؟ diye sormuştur. Dışarıda yağmur yağdığına göre Ahmet Arapça nasıl cevap vermelidir?
Cevabı göster
Ahmet الْجَوُّ مُمْطِرٌ الْيَوْمَ (Bugün hava yağmurludur) veya يَنْزِلُ الْمَطَرُ الْيَوْمَ (Bugün yağmur yağıyor) şeklinde cevap vermelidir.
Örnek 2أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ لِأَنَّ الْجَوَّ مُمْطِرٌ. cümlesini Türkçeye çevirerek cümledeki bağlacın görevini açıklayınız.
Cevabı göster
Anlamı: 'Şemsiyeyi taşıyorum (yanıma alıyorum) çünkü hava yağmurludur.' Cümlede geçen لِأَنَّ (çünkü) bağlacı, şemsiye taşıma davranışının sebebini (gerekçesini) açıklamaktadır.
Örnek 3الْجَوُّ بَارِدٌ جِدًّا، لِذٰلِكَ أَرْتَدِي الْمِعْطَفَ. cümlesinde geçen giysi adını ve sonuç bağlacını belirterek cümleyi Türkçeye tercüme ediniz.
Cevabı göster
Cümledeki giysi adı الْمِعْطَفَ (palto / kaban), sonuç bağlacı ise لِذٰلِكَ (bu yüzden) kelimesidir. Tercümesi: 'Hava çok soğuktur, bu yüzden paltoyu giyiyorum.'
Örnek 4Kış mevsiminde Erzurum'da sıcaklığın sıfırın altında 5 derece olduğunu ve üşüdüğünü söylemek isteyen biri hangi Arapça ifadeleri kullanır?
Cevabı göster
Sıfırın altında olduğunu belirtmek için دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ خَمْسُ دَرَجَاتٍ تَحْتَ الصِّفْرِ (Sıcaklık sıfırın altında beş derecedir) ve üşüdüğünü belirtmek için أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ (Üşüyorum) ifadelerini kullanır.
Örnek 5Hava durumu sunucusu غَدًا سَيَكُونُ الْجَوُّ مُمْطِرًا فِي شَمَالِ تُرْكِيَا وَمُشْمِسًا فِي جَنُوبِهَا dediğinde hangi bölgeler için nasıl bir tahminde bulunmuştur?
Cevabı göster
Sunucu; 'Yarın Türkiye'nin kuzeyinde (فِي شَمَالِ تُرْكِيَا) hava yağmurlu (مُمْطِرًا), güneyinde (فِي جَنُوبِهَا) ise güneşli (مُشْمِسًا) olacak' tahmininde bulunmuştur.
Örnek 6Ra'd suresi 12. ayette geçen الْبَرْقَ ve السَّحَابَ الثِّقَالَ ifadelerinin hava olayları açısından anlamlarını yazınız.
Cevabı göster
الْبَرْقَ kelimesi 'şimşek', السَّحَابَ الثِّقَالَ ifadesi ise 'yağmur yüklü ağır bulutlar' anlamına gelir.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1الْجَوُّ مُمْطِرٌ الْيَوْمَ، خُذْ مِظَلَّتَكَ! cümlesinin doğru Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
مُمْطِرٌ 'yağmurlu', خُذْ مِظَلَّتَكَ ise 'şemsiyeni al' anlamına gelir.
2أَرْتَدِي الْمِعْطَفَ ___ الْجَوَّ بَارِدٌ. cümlesinde boş bırakılan yere sebep bildirmek için hangi bağlaç getirilmelidir?
Palto giymenin sebebi (havanın soğuk olması) açıklandığı için 'çünkü' anlamındaki لِأَنَّ bağlacı kullanılır.
3Kış mevsiminde hava çok soğuk olduğunda 'Üşüyorum' demek isteyen bir öğrenci aşağıdaki Arapça cümlelerden hangisini kurmalıdır?
الْبَرْد soğuk demektir; أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ ifadesi 'Soğuk hissediyorum / Üşüyorum' anlamına gelir.
4Hava durumu bültenlerinde sıkça kullanılan ana yönlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
غَرْبٌ (garbun) kelimesi 'Merkez' değil, 'Batı' yönünü ifade eder.
5Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz.
- يَنْزِلُ الْمَطَرُ cümlesi 'Yağmur yağıyor' anlamına gelir.
يَنْزِلُ (iniyor/yağıyor) ve الْمَطَرُ (yağmur) kelimelerinden oluşur.
- مِظَلَّةٌ kelimesi soğuk havalarda ele takılan 'eldiven' demektir.
مِظَلَّةٌ (mizalletun) yağmurlu havada kullanılan 'şemsiye' demektir; eldiven قُفَّازٌ kelimesidir.
- Sıcaklığın sıfırın altında olduğunu belirtmek için تَحْتَ الصِّفْرِ ifadesi kullanılır.
تَحْتَ 'altında', الصِّفْرِ ise 'sıfır' demektir.
- الْجَوُّ مُشْمِسٌ وَلٰكِنْ بَارِدٌ cümlesi 'Hava güneşlidir fakat soğuktur' anlamındadır.
وَلٰكِنْ bağlacı iki sıfat arasındaki karşıtlığı bildirir.
- Ra'd suresi 12. ayette geçen السَّحَابَ الثِّقَالَ ifadesi 'parlak yıldızlar' demektir.
السَّحَابَ الثِّقَالَ ifadesi 'yağmur yüklü ağır bulutlar' anlamına gelir.
- يَنْزِلُ الْمَطَرُ cümlesi 'Yağmur yağıyor' anlamına gelir.
6Aşağıdaki Arapça kavramları Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun Arapça kelimelerle tamamlayınız.
- Yağmurlu bir günde ıslanmamak için yanımıza (şemsiye) alırız.
- Gökyüzünde yağmur bulutları toplandığında hava bulutlu anlamında الْجَوُّ denir.
- Hava sıcaklığının kaç derece olduğunu sorarken كَمْ دَرَجَةُ kalıbı kullanılır.
- Sebep bildiren 'çünkü' anlamındaki Arapça bağlaç kelimesidir.
- Türkiye'nin kuzey bölgesini ifade ederken فِي تُرْكِيَا tamlaması kurulur.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8Yağmurlu ve soğuk bir kış gününde dışarı çıkacak olan kardeşinize; havanın durumunu, ne giymesi ve yanına ne alması gerektiğini neden-sonuç bağlaçlarıyla Arapça nasıl söylersiniz?
1. ipucu: Birinci adım: Bugün havanın yağmurlu ve soğuk olduğunu (الْجَوُّ مُمْطِرٌ وَبَارِدٌ الْيَوْمَ) belirtiniz.
2. ipucu: İkinci adım: Bu yüzden (لِذٰلِكَ) palto giymesini (اِرْتَدِ مِعْطَفَكَ) söyleyiniz.
3. ipucu: Üçüncü adım: Çünkü (لِأَنَّ) yağmur yağdığı için şemsiyesini almasını (خُذْ مِظَلَّتَكَ) ekleyiniz.
Cevap: Birinci cümle (Hava durumu): الْجَوُّ مُمْطِرٌ وَبَارِدٌ الْيَوْمَ. (Bugün hava yağmurlu ve soğuktur.) İkinci cümle (Sonuç ve giysi): لِذٰلِكَ اِرْتَدِ مِعْطَفَكَ. (Bu yüzden paltonu giy.) Üçüncü cümle (Sebep ve eşya): وَخُذْ مِظَلَّتَكَ لِأَنَّ الْمَطَرَ يَنْزِلُ. (Ve şemsiyeni al çünkü yağmur yağıyor.)
Kısaca
- Yağışlı Hava İfadeleri: الْجَوُّ مُمْطِرٌ (Hava yağmurludur), يَنْزِلُ الْمَطَرُ (Yağmur yağıyor), الْجَوُّ غَائِمٌ (Hava bulutludur) ve الْجَوُّ ضَبَابِيٌّ (Hava sislidir) temel kalıplardır.
- Giysiler ve Eşyalar: Yağmurlu ve soğuk havada مِظَلَّةٌ (şemsiye), مِعْطَفٌ (palto), قُفَّازٌ (eldiven) ve وِشَاحٌ (atkı) kullanılır.
- Sıcaklık ve His: Sıcaklık دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ ile ifade edilir; فَوْقَ الصِّفْرِ sıfırın üstü, تَحْتَ الصِّفْرِ sıfırın altıdır. Üşümek أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ ile anlatılır.
- Bağlaçlar: Hava durumu cümlelerinde وَلٰكِنْ (fakat) karşıtlık, لِأَنَّ (çünkü) sebep, لِذٰلِكَ (bu yüzden) sonuç bildirir.
- Yönler ve Tahmin: Dört ana yön شَمَالٌ (kuzey), جَنُوبٌ (güney), شَرْقٌ (doğu) ve غَرْبٌ (batı) olup gelecek tahmininde سَيَكُونُ (olacak) kullanılır.
- Kur'an'da Hava Olayları: Ra'd suresi 12. ayette şimşek (الْبَرْق) ve yağmur yüklü bulutlar (السَّحَاب الثِّقَال), Yunus suresi 5. ayette ise Güneş ve Ay ile takvim hesabı vurgulanır.