Merhaba sevgili öğrenciler! 1. Ünitemiz olan 'Meslekler' ünitesinin ilk iki dersinde yakın çevremizdeki meslekleri, öğretmenlik mesleğini ve gelecek zaman (سَـ / سَوْفَ) kalıplarını öğrenmiştik. Bu hafta ise ünitemizin 3. Dersi olan 'Hayalim' (حُلْمِي - Hulmî) konusuna geçiyoruz. Pilot, astronot, gazeteci, avukat, mimar ve bilim insanı gibi meslekleri tanıyacak; 'Gelecekteki hayalin nedir?' sorusuna sadece hangi mesleği seçtiğimizi söyleyerek değil, 'Çünkü ben...' (لِأَنَّنِي) ve '...-mek için' (لِكَيْ) kalıplarıyla sebebini ve amacımızı da açıklayarak cevap vermeyi öğreneceğiz.
1. Hayalimdeki Meslekler: Kelime Hazinesi
3. Dersimiz olan حُلْمِي (Hulmî - Benim hayalim) konusunda kelime dağarcığımıza farklı alanlardan yeni meslekler ekliyoruz:
• Havacılık ve Bilim: طَيَّارٌ / طَيَّارَةٌ (Tayyârun / Tayyâratün - Pilot), رَائِدُ فَضَاءٍ (Râidü fadâin - Astronot), عَالِمٌ / عَالِمَةٌ (Âlimün / Âlimetün - Bilim insanı), مُبَرْمِجٌ (Mübarmicün - Yazılımcı/Programcı).
• Medya ve İletişim: صَحَفِيٌّ / صَحَفِيَّةٌ (Sahafiyyün / Sahafiyyetün - Gazeteci), مُذِيعٌ / مُذِيعَةٌ (Müzî'un / Müzî'atün - Sunucu/Spiker), كَاتِبٌ / كَاتِبَةٌ (Kâtibün / Kâtibetün - Yazar).
• Hukuk ve Güvenlik: مُحَامٍ / مُحَامِيَةٌ (Muhâmin / Muhâmiyetün - Avukat), قَاضٍ / قَاضِيَةٌ (Kâdin / Kâdiyetün - Hâkim), شُرْطِيٌّ / شُرْطِيَّةٌ (Şurtiyyün / Şurtiyyetün - Polis), إِطْفَائِيٌّ (İtfâiyyün - İtfaiyeci).
• Sanat, Spor ve Tasarım: مِعْمَارِيٌّ (Mi'mâriyyün - Mimar), رَسَّامٌ (Rassâmün - Ressam), رِيَاضِيٌّ (Riyâdiyyün - Sporcu), صَيْدَلِيٌّ / صَيْدَلِيَّةٌ (Saydeliyyün / Saydeliyyetün - Eczacı).
2. Gelecekteki Hayali Sorma ve Cevaplama Kalıpları
Arkadaşımıza gelecekteki meslek hayalini sorarken فِي الْمُسْتَقْبَلِ (fi'l-mustakbel - gelecekte) ifadesiyle birlikte şu soru kalıbını kullanırız: • Erkek arkadaşımıza: مَا هُوَ حُلْمُكَ فِي الْمُسْتَقْبَلِ؟ (Mâ huve hulmüke fi'l-mustakbel? - Gelecekteki hayalin nedir?) • Kız arkadaşımıza: مَا هُوَ حُلْمُكِ فِي الْمُسْتَقْبَلِ؟ (Mâ huve hulmüki fi'l-mustakbel? - Gelecekteki hayalin nedir?)
Cevap verirken kullanabileceğimiz üç temel kalıp vardır: 1. حُلْمِي أَنْ أَكُونَ... (Hulmî en ekûne... — Hayalim ... olmaktır): Örnek: حُلْمِي أَنْ أَكُونَ طَيَّارًا فِي الْمُسْتَقْبَلِ. (Hayalim gelecekte pilot olmaktır.) 2. أُرِيدُ أَنْ أَكُونَ... (Ürîdü en ekûne... — ... olmak istiyorum): Örnek: أُرِيدُ أَنْ أَكُونَ مُحَامِيَةً. (Avukat olmak istiyorum.) 3. أَتَمَنَّى أَنْ أُصْبِحَ... (Etemennâ en üsbiha... — ... olmayı diliyorum/temenni ediyorum): Örnek: أَتَمَنَّى أَنْ أُصْبِحَ عَالِمًا. (Bilim insanı olmayı diliyorum.)
3. 'Limâzâ?' (Neden?) Sorusu ve 'Li-ennenî' (Çünkü Ben) Yapısı
Bir kişinin neden o mesleği seçmek istediğini sormak için لِمَاذَا؟ (Limâzâ? - Neden / Niçin?) soru edatı kullanılır. Örneğin: لِمَاذَا تُرِيدُ أَنْ تَكُونَ طَيَّارًا؟ (Limâzâ türîdü en tekûne tayyâran? - Neden pilot olmak istiyorsun?)
Bu soruya cevap verirken cümleye لِأَنَّنِي... (Li-ennenî... — Çünkü ben...) ifadesiyle başlarız:
• لِأَنَّنِي أُحِبُّ الطَّيَرَانَ فِي السَّمَاءِ. (Li-ennenî uhibbü't-tayerâne fi's-semâi — Çünkü ben gökyüzünde uçmayı seviyorum.)
• لِأَنَّنِي أُحِبُّ مُسَاعَدَةَ الْمَرْضَى. (Li-ennenî uhibbü müsâ'adete'l-merdâ — Çünkü ben hastalara yardım etmeyi seviyorum.)
• لِأَنَّنِي أُحِبُّ التَّعْلِيمَ وَالْأَطْفَالَ. (Li-ennenî uhibbü't-ta'lîme ve'l-etfâle — Çünkü ben öğretmeyi ve çocukları seviyorum.)
4. Amaç Bildiren 'Li-key' (-mek İçin / Amacıyla) Bağlacı
Meslek hayalimizin amacını açıklarken kullandığımız bir diğer önemli yapı لِكَيْ (Li-key — ...-mek için / amacıyla) bağlacıdır. لِكَيْ bağlacından sonra müzari fiil gelir:
• Doktor / Hemşire: لِكَيْ أُعَالِجَ الْمَرْضَى (Li-key üâlice'l-merdâ — Hastaları tedavi etmek için).
• Öğretmen: لِكَيْ أُعَلِّمَ الطُّلَّابَ (Li-key üallime't-tullâbe — Öğrencilere öğretmek için).
• Avukat / Hâkim: لِكَيْ أُدَافِعَ عَنِ الْمَظْلُومِينَ (Li-key üdâfi'a ani'l-mazlûmîne — Mazlumları savunmak için).
• Mimar / Mühendis: لِكَيْ أُصَمِّمَ بُيُوتًا جَمِيلَةً (Li-key üsammime büyûten cemîleten — Güzel evler tasarlamak için).
• Tüm Meslekler: لِكَيْ أَخْدِمَ وَطَنِي وَأُمَّتِي (Li-key ehdime vatanî ve ümmetî — Vatanıma ve milletime hizmet etmek için).
5. Diyalog Uygulaması: Arkadaşlarımızın Hayalleri
Üçüncü şahısların (erkek veya kız arkadaşımızın) hayalini anlatırken fiil çekimini özneye göre uyarlarız:
• Erkek için: سَلِيمٌ يَحْلُمُ أَنْ يَكُونَ رَائِدَ فَضَاءٍ؛ لِأَنَّهُ يُحِبُّ الْعُلُومَ وَالْفَضَاءَ. (Selîmün yahlümü en yekûne râide fadâin; li-ennehû yuhibbü'l-ulûme ve'l-fadâe — Selim astronot olmayı hayal ediyor; çünkü o bilimi ve uzayı seviyor.)
• Kız için: زَيْنَبُ تَحْلُمُ أَنْ تَكُونَ صَحَفِيَّةً نَاجِحَةً؛ لِأَنَّهَا تُحِبُّ الْكِتَابَةَ وَالْأَخْبَارَ. (Zeynebü tahlümü en tekûne sahafiyyeten nâcihaten; li-ennehâ tuhibbü'l-kitâbete ve'l-ahbâra — Zeynep başarılı bir gazeteci olmayı hayal ediyor; çünkü o yazmayı ve haberleri seviyor.)
6. Hikmetli Sözler: Çalışma Azmi ve İtkân (İşi Sağlam Yapma)
1. Ünitemizi tamamlarken hayallerimize ulaşmak için bize rehberlik eden iki hikmetli ilkeyi hatırlayalım:
Birincisi meşhur Arapça atasözüdür: مَنْ جَدَّ وَجَدَ، وَمَنْ زَرَعَ حَصَدَ (Men cedde vecede, ve men zera'a hasade — 'Ciddiyetle çalışan aradığını bulur; tohum eken de hasat biçer'). Hayal kurmak güzel bir başlangıçtır, ancak hayali gerçeğe dönüştüren şey düzenli çalışma ve sabırdır.
İkincisi ise Peygamber Efendimizin (sav) hadis-i şerifidir: إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ إِذَا عَمِلَ أَحَدُكُمْ عَمَلًا أَنْ يُتْقِنَهُ ('Şüphesiz Allah, sizden birinizin bir iş yaptığında onu en güzel ve sağlam şekilde [itkân ile] yapmasını sever'). Gelecekte hangi mesleği seçersek seçelim, işimizi dürüst, özenli ve en kaliteli biçimde yapmak hem topluma karşı görevimiz hem de Allah'ın sevdiği bir ahlaktır.
Örnekler
Örnek 1مَا هُوَ حُلْمُكَ فِي الْمُسْتَقْبَلِ؟ (Mâ huve hulmüke fi'l-mustakbel?) sorusunun Türkçe anlamı nedir ve 'Hayalim gelecekte mimar olmaktır' şeklinde Arapça nasıl cevap verilir?
Cevabı göster
Sorunun anlamı 'Gelecekteki hayalin nedir?' demektir. Cevabı: حُلْمِي أَنْ أَكُونَ مِعْمَارِيًّا فِي الْمُسْتَقْبَلِ (Hulmî en ekûne mi'mâriyyen fi'l-mustakbel).
Örnek 2لِمَاذَا تُرِيدِينَ أَنْ تَكُونِي طَبِيبَةً؟ (Limâzâ türîdîne en tekûnî tabîbeten?) sorusuna 'Çünkü ben hastaları tedavi etmeyi seviyorum' anlamında Arapça nasıl cevap verilir?
Cevabı göster
Sebep bildiren لِأَنَّنِي (Li-ennenî - Çünkü ben) kalıbıyla: لِأَنَّنِي أُحِبُّ مُعَالَجَةَ الْمَرْضَى (veya لِأَنَّنِي أُحِبُّ مُسَاعَدَةَ الْمَرْضَى) şeklinde cevap verilir.
Örnek 3أُرِيدُ أَنْ أَكُونَ مُحَامِيًا لِكَيْ أُدَافِعَ عَنِ الْمَظْلُومِينَ cümlesini Türkçeye çevirerek cümledeki amaç bağlacını belirtiniz.
Cevabı göster
Türkçe çevirisi: 'Mazlumları savunmak için avukat olmak istiyorum.' Cümlede amaç bildiren bağlaç لِكَيْ (Li-key — ...-mek için / amacıyla) edatıdır.
Örnek 4طَيَّارٌ (Tayyârun), رَائِدُ فَضَاءٍ (Râidü fadâin), صَحَفِيٌّ (Sahafiyyün) ve صَيْدَلِيٌّ (Saydeliyyün) mesleklerinin Türkçe karşılıklarını yazınız.
Cevabı göster
طَيَّارٌ: Pilot, رَائِدُ فَضَاءٍ: Astronot (uzay insanı), صَحَفِيٌّ: Gazeteci, صَيْدَلِيٌّ: Eczacı.
Örnek 5مَنْ جَدَّ وَجَدَ (Men cedde vecede) atasözünün anlamı nedir ve meslek hayallerimiz açısından bize ne öğütler?
Cevabı göster
'Ciddiyetle çalışan aradığını bulur (başarıya ulaşır)' anlamına gelir. Gelecekte hayal ettiğimiz mesleğe kavuşmak için sadece temenni etmenin yetmeyeceğini, bugünden itibaren azimle ve ciddiyetle çalışmamız gerektiğini öğütler.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
Kısaca
- Yeni meslekler: طَيَّارٌ (Tayyârun - Pilot), رَائِدُ فَضَاءٍ (Râidü fadâin - Astronot), صَحَفِيٌّ (Sahafiyyün - Gazeteci), مُحَامٍ / مُحَامِيَةٌ (Muhâmin / Muhâmiyetün - Avukat), مِعْمَارِيٌّ (Mi'mâriyyün - Mimar), عَالِمٌ (Âlimün - Bilim insanı).
- Gelecekteki hayali sormak için erkeğe مَا هُوَ حُلْمُكَ فِي الْمُسْتَقْبَلِ؟ (Mâ huve hulmüke fi'l-mustakbel?), kıza ise مَا هُوَ حُلْمُكِ فِي الْمُسْتَقْبَلِ؟ (Mâ huve hulmüki fi'l-mustakbel?) denir.
- Hayalimizi ifade ederken حُلْمِي أَنْ أَكُونَ... (Hulmî en ekûne... - Hayalim ... olmaktır) veya أُرِيدُ أَنْ أَكُونَ... (Ürîdü en ekûne... - ... olmak istiyorum) kalıbı kullanılır.
- Meslek seçiminin sebebini sormak için لِمَاذَا؟ (Limâzâ? - Neden / Niçin?) soru edatı kullanılır.
- Sebep açıklarken لِأَنَّنِي أُحِبُّ... (Li-ennenî uhibbü... - Çünkü ben ... seviyorum) veya amaç bildirirken لِكَيْ... (Li-key... - ...-mek için / amacıyla) yapısı kullanılır.
- مَنْ جَدَّ وَجَدَ (Men cedde vecede - Ciddiyetle çalışan aradığını bulur) atasözü, hayallere ulaşmanın yolunun azimli çalışmadan geçtiğini vurgular.