Hava Durumu (حَالَةُ الطَّقْسِ) temasının bu ilk dersinde yılın dört mevsimini (الْفُصُولُ الْأَرْبَعَةُ) ve günlük hava olaylarını Arapça olarak betimlemeyi öğreneceğiz. Yağmurlu (مُمْطِرٌ), güneşli (مُشْمِسٌ), rüzgârlı (عَاصِفٌ), karlı (مُثْلِجٌ) ve ılıman (مُعْتَدِلٌ) hava ifadelerini, sıcaklık derecesi sormayı ve sebep-sonuç bağlaçlarını (لٰكِنْ، لِأَنَّ، لِذٰلِكَ) örnek diyaloglarla inceleyeceğiz.
Dört Mevsim (الْفُصُولُ الْأَرْبَعَةُ) ve Hava Olayları (حَالَةُ الطَّقْسِ)
Arapçada 'mevsim' kelimesi فَصْلٌ, çoğulu ise فُصُولٌ (mevsimler) şeklindedir. Yılın dört mevsimi (الْفُصُولُ الْأَرْبَعَةُ) sırasıyla şunlardır: الرَّبِيعُ (ilkbahar), الصَّيْفُ (yaz), الْخَرِيفُ (sonbahar) ve الشِّتَاءُ (kış). Hava durumu ise حَالَةُ الطَّقْسِ veya حَالَةُ الْجَوِّ tamlamasıyla ifade edilir.
Her mevsimde öne çıkan hava durumu sıfatları farklıdır: İlkbaharda (فِي الرَّبِيعِ) hava ılıman (الْجَوُّ مُعْتَدِلٌ) ve gökyüzü açık (السَّمَاءُ صَافِيَةٌ) olur. Yaz mevsiminde (فِي الصَّيْفِ) hava sıcak (حَارٌّ) ve güneşlidir (مُشْمِسٌ).
Sonbaharda (فِي الْخَرِيفِ) hava genellikle bulutlu (غَائِمٌ), rüzgârlı/fırtınalı (عَاصِفٌ) ve yağmurludur (مُمْطِرٌ). Kış mevsiminde (فِي الشِّتَاءِ) ise hava soğuk (بَارِدٌ) ve karlı (مُثْلِجٌ) geçer; yağmur الْمَطَرُ, kar ise الثَّلْجُ kelimesiyle karşılanır.
Hava Durumu Soruları, Sıcaklık Derecesi ve Hissiyat İfadeleri
Günlük konuşmada havanın nasıl olduğunu sormak için كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ؟ veya كَيْفَ الطَّقْسُ الْيَوْمَ؟ (Bugün hava nasıl?) sorusu yöneltilir. Cevap verirken الْجَوُّ مُمْطِرٌ الْيَوْمَ (Bugün hava yağmurlu) ya da الْجَوُّ مُعْتَدِلٌ وَجَمِيلٌ (Hava ılıman ve güzel) şeklinde isim cümlesi kurulur.
Termometredeki hava sıcaklığını sormak için كَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ؟ (Şu an sıcaklık kaç derece?) kalıbı kullanılır. Cevap olarak دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ عَشْرُ دَرَجَاتٍ (Sıcaklık on derecedir) veya kışın sıfırın altındaki değerler için دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ تَحْتَ الصِّفْرِ (Sıcaklık sıfırın altındadır) denir.
Hava olayları karşısında ne hissettiğimizi anlatırken أَشْعُرُ بِـ... veya أُحِسُّ بِـ... (… hissediyorum) fiil kalıpları kullanılır: أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ (Soğuk hissediyorum / Üşüyorum), أُحِسُّ بِالْحَرِّ (Sıcaklık hissediyorum / Bunaldım). Güzel bir havaya hayranlık bildirmek için ise مَا أَجْمَلَ الْجَوَّ! (Hava ne kadar güzel!) taaccüp (şaşırma/beğeni) kalıbı söylenir.
Sebep-Sonuç Bağlaçları (لٰكِنْ، لِأَنَّ، لِذٰلِكَ) ve Kâinattaki Denge
Hava durumu cümlelerini birbirine bağlarken üç önemli bağlaç kullanılır. Birincisi karşıtlık bildiren لٰكِنْ (fakat / ama) bağlacıdır: الْجَوُّ مُشْمِسٌ لٰكِنْ بَارِدٌ (Hava güneşli fakat soğuktur).
İkincisi sebep açıklayan لِأَنَّ (çünkü) bağlacıdır: أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ لِأَنَّ الْجَوَّ مُمْطِرٌ (Şemsiye taşıyorum çünkü hava yağmurludur). Üçüncüsü ise sonuç bildiren لِذٰلِكَ (bu yüzden / bundan dolayı) bağlacıdır: الْجَوُّ مُمْطِرٌ لِذٰلِكَ أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ (Hava yağmurlu, bu yüzden şemsiye taşıyorum).
Mevsimlerin düzenli değişimi, yağmurun yağması ve güneş ile ayın hareketleri kâinattaki ilahi dengeyi gösterir. Ra'd suresi 12. ayette هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ (Size korku ve ümit içinde şimşeği gösteren ve yağmur yüklü ağır bulutları meydana getiren O'dur) ve Yûnus suresi 5. ayette هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا (Güneşi bir ışık kaynağı, ayı da bir nur yapan O'dur) buyrulmaktadır.
Örnekler
Örnek 1Yılın dört mevsimini (الْفُصُولُ الْأَرْبَعَةُ) Arapça isimleriyle yazarak her birinin karşısına uygun bir hava durumu sıfatı ekleyiniz.
Cevabı göster
• الرَّبِيعُ (İlkbahar): الْجَوُّ مُعْتَدِلٌ (Hava ılımandır). • الصَّيْفُ (Yaz): الْجَوُّ حَارٌّ وَمُشْمِسٌ (Hava sıcak ve güneşlidir). • الْخَرِيفُ (Sonbahar): الْجَوُّ غَائِمٌ وَمُمْطِرٌ (Hava bulutlu ve yağmurludur). • الشِّتَاءُ (Kış): الْجَوُّ بَارِدٌ وَمُثْلِجٌ (Hava soğuk ve karlıdır).
Örnek 2Arkadaşının 'كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ فِي أَنْقَرَةَ؟ وَكَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ؟' sorusuna 'Hava yağmurlu ve sıcaklık 8 derecedir' cevabını Arapça nasıl verirsin?
Cevabı göster
'الْجَوُّ مُمْطِرٌ الْيَوْمَ فِي أَنْقَرَةَ، وَدَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ ثَمَانِي دَرَجَاتٍ.' (Bugün Ankara'da hava yağmurlu ve şu an sıcaklık sekiz derecedir.)
Örnek 3Aşağıdaki Arapça cümleleri Türkçeye çeviriniz: 'أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ الشَّدِيدِ لِأَنَّ الْجَوَّ مُثْلِجٌ' ve 'الْجَوُّ مُعْتَدِلٌ الْيَوْمَ، مَا أَجْمَلَ الْجَوَّ!'
Cevabı göster
• Birinci cümle: 'Şiddetli soğuk hissediyorum (çok üşüyorum), çünkü hava karlıdır.' • İkinci cümle: 'Bugün hava ılımandır, hava ne kadar güzel!'
Örnek 4Verilen iki cümleyi önce 'لِأَنَّ' (çünkü), sonra 'لِذٰلِكَ' (bu yüzden) bağlacıyla birleştiriniz: (١) الْجَوُّ مُمْطِرٌ — (٢) أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ.
Cevabı göster
• لِأَنَّ ile: أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ لِأَنَّ الْجَوَّ مُمْطِرٌ. (Şemsiyeyi taşıyorum çünkü hava yağmurludur.) • لِذٰلِكَ ile: الْجَوُّ مُمْطِرٌ لِذٰلِكَ أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ. (Hava yağmurludur, bu yüzden şemsiyeyi taşıyorum.)
Örnek 5Hava durumu diyaloglarında geçen 'أَشْعُرُ بِـ' ve 'أُحِسُّ بِـ' kalıplarının anlamı nedir? 'Sıcaklık hissediyorum' cümlesini her iki kalıpla yazınız.
Cevabı göster
Her iki kalıp da 'hissediyorum' anlamına gelen eş anlamlı yapılardır: 'أَشْعُرُ بِالْحَرِّ' ve 'أُحِسُّ بِالْحَرِّ' (Sıcaklık hissediyorum).
Örnek 6Ra'd suresi 12. ayette geçen 'الْبَرْقَ' ve 'السَّحَابَ الثِّقَالَ' ifadeleri hangi hava olaylarını anlatmaktadır?
Cevabı göster
'الْبَرْقَ' şimşeği, 'السَّحَابَ الثِّقَالَ' ise yağmur yüklü ağır bulutları ifade eder ve Allah'ın (cc) kâinattaki kudretini hatırlatır.
Kavram Kartları
1 / 8
Karta dokunarak arka yüzündeki açıklamayı görün; yön tuşlarıyla kartlar arasında geçiş yapın.
Etkinlikler
Soruları çözün; her cevaptan sonra doğru mu yanlış mı olduğunu hemen göreceksiniz.
1Pencereden dışarı bakan Ahmet'in 'الْجَوُّ مُمْطِرٌ وَعَاصِفٌ الْيَوْمَ.' dediği bir günde hava durumu nasıldır?
مُمْطِرٌ 'yağmurlu', عَاصِفٌ ise 'rüzgârlı / fırtınalı' anlamına gelir.
2Arapçada dört mevsim (الْفُصُولُ الْأَرْبَعَةُ) eşleştirmelerinden hangisi doğru verilmiştir?
الرَّبِيعُ ilkbahar, الصَّيْفُ yaz, الْخَرِيفُ sonbahar ve الشِّتَاءُ kış mevsimidir.
3'الْجَوُّ بَارِدٌ جِدًّا، .......... أَلْبَسُ الْمِعْطَفَ الثَّقِيلَ.' (Hava çok soğuk, bu yüzden kalın palto giyiyorum) cümlesinde boşluğa hangi bağlaç gelmelidir?
İlk cümlede sebep (havanın soğuk olması), ikinci cümlede sonuç (palto giymek) yer aldığı için 'bu yüzden' anlamındaki لِذٰلِكَ bağlacı kullanılır.
4Bir diyalogda 'كَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ؟' sorusunu yönelten kişi neyi öğrenmek istemektedir?
كَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ؟ sorusu 'Şu an sıcaklık kaç derecedir?' anlamına gelir.
5
- Arapçada 'كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ؟' sorusu 'Bugün hava nasıl?' anlamına gelir.
كَيْفَ 'nasıl', الْجَوُّ 'hava', الْيَوْمَ ise 'bugün' demektir.
- 'الْجَوُّ مُثْلِجٌ' ifadesi havanın güneşli ve sıcak olduğunu bildirir.
مُثْلِجٌ kelimesi ثَلْجٌ (kar) kökünden gelir ve 'hava karlı' demektir; güneşli ise مُشْمِسٌ kelimesiyle ifade edilir.
- 'أَشْعُرُ بِالْبَرْدِ' ve 'أُحِسُّ بِالْبَرْدِ' cümleleri 'Soğuk hissediyorum / Üşüyorum' anlamında kullanılır.
أَشْعُرُ بِـ ve أُحِسُّ بِـ kalıpları hissedilen durumu anlatır.
- Karşıt iki durumu birbirine bağlayan 'لٰكِنْ' bağlacı Türkçede 'çünkü' anlamına gelir.
لٰكِنْ 'fakat / ama' demektir; 'çünkü' anlamına gelen bağlaç ise لِأَنَّ kelimesidir.
- İlkbahar mevsiminde havanın ılıman olduğunu söylemek için 'الْجَوُّ مُعْتَدِلٌ فِي الرَّبِيعِ' cümlesi kurulur.
مُعْتَدِلٌ 'ılıman', الرَّبِيعُ ise 'ilkbahar' demektir.
- Arapçada 'كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ؟' sorusu 'Bugün hava nasıl?' anlamına gelir.
6
Soldan bir öğeye, sonra sağdaki eşine dokunun.
7
- Yaz mevsiminde güneş parladığı için hava güneşli yani الْجَوُّ olur.
- Yağmurlu bir günde şemsiye taşıma sebebini açıklarken أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ الْجَوَّ مُمْطِرٌ denir.
- Yaprakların sarardığı ve yağmurların başladığı sonbahar mevsimine Arapçada فَصْلُ adı verilir.
- Ne çok sıcak ne de çok soğuk olan ılıman havayı betimlerken الْجَوُّ sıfatı kullanılır.
- Havanın güzelliğine hayranlık bildirmek için مَا الْجَوَّ الْيَوْمَ! ünlem cümlesi söylenir.
Önce bütün boşlukları doldurun.
8İki arkadaş arasında geçen; bugünkü hava durumunun sorulduğu, havanın yağmurlu ve sıcaklığın 12 derece olduğunun söylendiği, 'لِذٰلِكَ' bağlacıyla şemsiye taşıma sonucunun belirtildiği 4 satırlık Arapça-Türkçe bir diyalog yazınız.
1. ipucu: Birinci adım: 'كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ؟' (Bugün hava nasıl?) sorusu.
2. ipucu: İkinci adım: 'الْجَوُّ مُمْطِرٌ وَغَائِمٌ الْيَوْمَ، لِذٰلِكَ أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ.' cevabı.
3. ipucu: Üçüncü adım: 'كَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ؟' sorusu ve 'دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ اِثْنَتَا عَشْرَةَ دَرَجَةً' cevabı.
Cevap: Birinci satır: سَلِيمٌ: صَبَاحُ الْخَيْرِ يَا كَرِيمُ، كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ؟ (Selim: Günaydın Kerim, bugün hava nasıl?) İkinci satır: كَرِيمٌ: صَبَاحُ النُّورِ، الْجَوُّ مُمْطِرٌ وَغَائِمٌ الْيَوْمَ، لِذٰلِكَ أَحْمِلُ الْمِظَلَّةَ. (Kerim: Günaydın, bugün hava yağmurlu ve bulutlu, bu yüzden şemsiye taşıyorum.) Üçüncü satır: سَلِيمٌ: وَكَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ؟ هَلْ تَشْعُرُ بِالْبَرْدِ؟ (Selim: Şu an sıcaklık kaç derece? Üşüyor musun?) Dördüncü satır: كَرِيمٌ: دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ اِثْنَتَا عَشْرَةَ دَرَجَةً، الْجَوُّ مُعْتَدِلٌ لٰكِنْ مُمْطِرٌ. (Kerim: Sıcaklık on iki derecedir, hava ılıman fakat yağmurludur.)
Kısaca
- Dört Mevsim (الْفُصُولُ الْأَرْبَعَةُ): الرَّبِيعُ (ilkbahar), الصَّيْفُ (yaz), الْخَرِيفُ (sonbahar) ve الشِّتَاءُ (kış).
- Hava Durumu Sıfatları (حَالَةُ الطَّقْسِ): حَارٌّ (sıcak), بَارِدٌ (soğuk), مُعْتَدِلٌ (ılıman), مُمْطِرٌ (yağmurlu), مُشْمِسٌ (güneşli), عَاصِفٌ (rüzgârlı/fırtınalı), غَائِمٌ (bulutlu) ve مُثْلِجٌ (karlı).
- Hava ve Sıcaklık Soruları: كَيْفَ الْجَوُّ الْيَوْمَ؟ (Bugün hava nasıl?) ve كَمْ دَرَجَةُ الْحَرَارَةِ الْآنَ؟ (Şu an sıcaklık kaç derece?).
- Duygu ve Beğeni Kalıpları: أَشْعُرُ بِـ / أُحِسُّ بِـ (… hissediyorum) ve مَا أَجْمَلَ الْجَوَّ! (Hava ne kadar güzel!).
- Temel Bağlaçlar ve İlahi Denge: لٰكِنْ (fakat), لِأَنَّ (çünkü), لِذٰلِكَ (bu yüzden) bağlaçları ile Ra'd 12 ve Yûnus 5. ayetlerdeki kâinat dengesi mesajları.