Mesleğin Nedir? (Okuma Metni, Diyalog ve Alıştırmalar)

Kitabın okuma metninde (أَنا وَأُسْرَتي) Muhammed önce kendini, sonra ailesindeki altı kişiyi tanıtır. Kendisi mimar mühendistir (مُهَنْدِس مِعْمارِيّ) ve yeni bir ev tasarlamaktadır (أُصَمِّمُ بَيْتًا). Ailesine geçmeden önce okuyucuyu ailesiyle tanıştırmak istediğini söyler.

Her aile bireyi için iki bilgi verilir: mesleği ve o meslekte ne yaptığı. Anne hemşiredir (مُمَرِّضَة) ve hastalara hizmet eder; baba polistir (شُرْطِيّ) ve vatandaşları korur (يُحافِظُ عَلى المُواطِنينَ). Ağabey ortaokulda (المَدْرَسَة المُتَوَسِّطَة) öğretmendir (مُدَرِّس); küçük erkek kardeş pilottur ve özel bir şirkette (شَرِكَة خاصَّة) çalışır.

Kız kardeşlerden büyüğü terzidir (خَيّاطَة) ve güzel giysiler diker; küçüğü aşçıdır (طَبّاخَة) ve lezzetli yemekler pişirir. Metni okurken her kişinin yanına mesleğini ve yaptığı işi not etmek, sonraki sorulara cevap vermeyi kolaylaştırır.

Metinde iki erkek ve iki kız kardeş vardır. Hangisinden söz edildiğini yaş bildiren sözcük gösterir: أَخي الكَبير ağabeyim, أَخي الصَّغير küçük erkek kardeşim demektir. Kız kardeşte bu sözcükler ة alır: أُخْتي الكَبيرَة ablam, أُخْتي الصَّغيرَة küçük kız kardeşim anlamındadır.

Bu sözcükler akrabalık sözcüğünün hemen arkasından gelir ve onunla uyumludur. Bu yüzden “Pilot olan kim?” sorusunda yalnız أَخي demek yetmez; metindeki doğru kişi küçük erkek kardeştir (أَخي الصَّغير).

Muhammed annesinin mesleğini çok sevdiğini söyler ve nedenini لِأَنَّ ile açıklar: لِأَنَّها تَخْدِمُ المَرْضى “çünkü o hastalara hizmet ediyor” demektir. لِأَنَّ sözcüğünden sonra gelen bölüm, önceki yargının sebebini verir.

Diyalogda öğretmen sınıfa bir oyun önerir: bir meslek hakkında bilgi verecek, öğrenciler de o mesleği bulacaktır. Öğrenciler öneriyi هَذا رائِع (Bu harika) diye karşılar; Zehra oyunun nasıl oynanacağını sorar, Ahmet هَيّا نَبْدَأُ (Haydi başlayalım) der.

Öğretmenin her sorusu مَنْ ile başlar ve bir işi tarif eder: proje tasarlayan, et satan, araba tamir eden ve haber sunan kişi. Ali ilk soruya العامِل (işçi) der; öğretmen لا diyerek doğru cevabın mimar mühendis olduğunu söyler. Sonraki cevaplar doğrudur: et satan kasap (الجَزّار), araba tamir eden tamirci (المُصَلِّح), haber sunan spikerdir (المُذيعَة).

Öğretmen doğru cevapları نَعَم, جَيِّد ve أَحْسَنْتِ (Aferin) gibi sözlerle onaylar. Diyalogdaki سَنَلْعَبُ (oynayacağız) gibi سَـ ile başlayan fiiller, geçen hafta gördüğün gelecek anlamını taşır.

مَنْ “kim?” demektir; cevabı bir kişi ya da meslek adıdır. مَنْ يُصَلِّحُ السَّيّاراتِ؟ sorusu arabaları tamir eden kişiyi sorar ve bir meslek adıyla cevaplanır: المُصَلِّح.

ماذا “ne?” demektir. ماذا يَفْعَلُ الجَزّارُ؟ “Kasap ne yapar?” sorusunun cevabı meslek adı değil, bir eylemdir: يَبيعُ اللَّحْمَ. Soru bir kadın hakkındaysa fiil تَفْعَلُ olur; ماذا تَفْعَلُ المُذيعَةُ؟ sorusu spikerin işini sorar, cevabı تُقَدِّمُ الأَخْبارَ olur.

Kitaptaki anlama sorularından biri هَلِ اللُّعْبَةُ بَسيطَةٌ أَمْ صَعْبَةٌ؟ sorusudur. Bu soru iki seçenek sunar ve cevapta bunlardan biri söylenir. Diyalogda öğretmen oyunun basit olduğunu belirtmiştir.

Kitabın alıştırmasında her resmin altında yalnız yapılan iş yazılıdır; meslek bu işten çıkarılır. والِدي يُصَمِّمُ مَشْروعًا cümlesini okuyan öğrenci, ما مِهْنَتُهُ؟ sorusuna هُوَ مُهَنْدِس مِعْمارِيّ diye cevap verir.

Sorunun sonundaki ek kimin sorulduğunu gösterir: مِهْنَتُهُ bir erkeğin, مِهْنَتُها bir kadının mesleğidir. Cevap da buna uyar: erkek için هُوَ, kadın için هِيَ kullanılır.

Fiilin baş harfi de ipucu verir. أَ ile başlayan fiil konuşanın kendisini anlatır (أَفْحَصُ muayene ederim). يَـ ya da يُـ ile başlayan fiil bir erkeği anlatır (يُطْفِئُ الحَريقَ yangını söndürür); تَـ ya da تُـ ile başlayan fiil bir kadını anlatır (تَخْدِمُ الرُّكّابَ yolculara hizmet eder). Yangını söndüren erkek kardeş itfaiyecidir (رَجُلُ الإِطْفاء); yolculara hizmet eden kız kardeş hostestir (مُضيفَة).

Bu derste geçen meslek adlarının çoğunda bir harf şeddelidir: نَجّار, خَبّاز, جَزّار, طَيّار, فَلّاح, حَلّاق, خَيّاطَة, طَبّاخَة. Bu sözcükleri okurken şeddeli harfi vurgulayarak söylemek, onları birbirinden ayırmayı kolaylaştırır.

Kitabın bulmacasında şeddeli harf yalnız bir kez, tek kutuya yazılır. Örneğin طَيّار sözcüğü ط، ي، ا، ر harfleriyle dört kutu tutar. Sözcüğün sonundaki ة de bir kutu sayılır: مُذيعَة beş kutuya yazılır.

Bulmacayı çözerken önce resimdeki işi tanı, sonra resimdeki kişinin erkek mi kadın mı olduğuna bak. Kadın için kullanılan meslek adları bu derste ة ile biter: مُضيفَة, مُذيعَة, فَلّاحَة.